ΕΝΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΤΟΥ NETFLIX
Αυτή η πόλη στην Ουκρανία άλλοτε φιλοξενούσε σχεδόν 50.000 ανθρώπους.
Είχε όλα όσα θα χρειαζόταν μια κοινότητα
για μια άνετη ζωή.
Μα στις 26 Απριλίου 1986,
ξαφνικά έγινε μη κατοικήσιμη.
Το κοντινό εργοστάσιο παραγωγής πυρηνικής ενέργειας του Τσερνόμπιλ εξερράγη.
Και σε λιγότερες από 48 ώρες,
η πόλη εκκενώθηκε.
Κανείς δεν έχει ζήσει εδώ έκτοτε.
Η έκρηξη ήταν απόρροια κακού σχεδιασμού και ανθρώπινου σφάλματος.
Λάθη.
Πυροδότησε μια περιβαλλοντική καταστροφή με αντίκτυπο σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Πολλοί τη θεώρησαν ως την πιο δαπανηρή
στην Ιστορία της ανθρωπότητας.
Μα το Τσερνόμπιλ ήταν ένα μεμονωμένο γεγονός.
Η πραγματική τραγωδία της εποχής μας εκτυλίσσεται ακόμη ανά την υφήλιο,
ελάχιστα αισθητή από μέρα σε μέρα.
Αναφέρομαι στην απώλεια των άγριων περιοχών του πλανήτη μας,
της βιοποικιλότητάς του.
Ο έμβιος κόσμος είναι ένα μοναδικό και εντυπωσιακό θαύμα.
Δισεκατομμύρια μονάδες από εκατομμύρια είδη φυτών και ζώων,
που μαγεύουν με την ποικιλία και τον πλούτο τους,
συνεργάζονται για να επωφεληθούν από την ενέργεια του ήλιου
και τα ορυκτά της γης.
Οι ζωές τους διασυνδέονται με τέτοιο τρόπο,
που αλληλοσυντηρούνται.
Βασιζόμαστε πλήρως σ' αυτό το καλά συντονισμένο μηχάνημα τεχνητής υποστήριξης
κι εκείνο βασίζεται στη βιοποικιλότητά του ώστε να λειτουργεί απρόσκοπτα.
Ωστόσο, ο τρόπος που κατοικούμε στη Γη πλέον
κάνει τη βιοποικιλότητα να φθίνει.
Κι αυτό επίσης είναι απόρροια κακού σχεδιασμού και ανθρώπινου σφάλματος,
και θα οδηγήσει σε αυτό που βλέπουμε εδώ.
Ένα μέρος στο οποίο δεν μπορούμε να ζήσουμε.
Ο φυσικός κόσμος εξασθενεί.
Τα τεκμήρια είναι παντού ολόγυρα.
Έχει συμβεί στη ζωή μου. Το έχω δει με τα ίδια μου τα μάτια.
Αυτή η ταινία είναι η μαρτυρία μου και το όραμά μου για το μέλλον.
Η ιστορία για το πώς αυτό έγινε το μεγαλύτερο λάθος μας
και πώς, αν δράσουμε αμέσως, μπορούμε ακόμη να επανορθώσουμε.
Είμαι ο Ντέιβιντ Ατένμπορο
και είμαι 93 ετών.
Η ζωή μου υπήρξε άκρως συναρπαστική.
Μόνο τώρα συνειδητοποιώ πόσο συναρπαστική υπήρξε.
Είχα την τύχη να περάσω τη ζωή μου εξερευνώντας παρθένα μέρη του πλανήτη μας.
Έχω ταξιδέψει παντού στην υφήλιο.
Έχω βιώσει τον έμβιο κόσμο από πρώτο χέρι,
σε όλη του την ποικιλία και σε όλο του το μεγαλείο.
Για να είμαι ειλικρινής, δεν θα μπορούσα να φανταστώ να ζω κάπως αλλιώς.
Πάντα είχα το πάθος της εξερεύνησης,
της περιπέτειας,
να μαθαίνω για τα μακρινά παρθένα μέρη,
κι ακόμη μαθαίνω...
εξίσου πολλά τώρα, όσο κι όταν ήμουν μικρός.
1937 ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: 2,3 ΔΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ
ΑΝΘΡΑΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ: 280 ΜΕΡΗ ΑΝΑ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟ
ΕΝΑΠΟΜΕΙΝΑΣΑ ΑΓΡΙΑ ΦΥΣΗ: 66%
Ήταν ένας πολύ διαφορετικός κόσμος τότε.
Ελάχιστα κατανοούσαμε πώς ακριβώς λειτουργούσε ο έμβιος κόσμος.
Αποκαλούνταν "φυσική ιστορία",
διότι, ουσιαστικά, αυτό αφορούσε.
Την Ιστορία.
Μου άρεσε πολύ εδώ μικρός,
διότι εδώ υπάρχουν σιδηρομεταλλεύματα,
μα δεν χρησιμοποιούνταν.
Όλη η περιοχή ήταν καθαρή. Μόλις είχε κλείσει το λατομείο.
Όταν ήμουν μικρός,
περνούσα τον ελεύθερο χρόνο μου
ψάχνοντας ανάμεσα στις πέτρες σε τέτοια μέρη...
για θαμμένους θησαυρούς.
Απολιθώματα.
Αυτό το πλάσμα λέγεται "αμμωνίτης"
και εν ζωή, το ίδιο το ζώο ζούσε σε έναν θάλαμο εδώ
κι άπλωνε τα πλοκάμια του για να πιάσει τη λεία,
και έζησε περίπου πριν από 180 εκατομμύρια χρόνια.
Η επιστημονική ονομασία του συγκεκριμένου είναι Tiltoniceras,
διότι το πρώτο βρέθηκε κοντά σε αυτό το λατομείο, εδώ στο Τίλτον,
στην καρδιά της Αγγλίας.
Με τον καιρό, άρχισα να μαθαίνω πράγματα για την εξελικτική ιστορία της Γης.
Γενικώς, είναι μια ιστορία αργής, σταθερής αλλαγής.
Επί δισεκατομμύρια χρόνια,
η φύση έχει κατασκευάσει θαυματουργές μορφές,
καθεμιά πιο περίπλοκη και επιτυχημένη από την προηγούμενη.
Είναι μια οδυνηρά περίτεχνη εργασία.
Και μετά, περίπου κάθε εκατό εκατομμύρια χρόνια,
μετά από όλες εκείνες τις επίπονες διαδικασίες,
συμβαίνει κάτι καταστροφικό.
Μια μαζική εξάλειψη.
Μεγάλοι πληθυσμοί ειδών εξαφανίζονται
και αντικαθίστανται ξαφνικά από ελάχιστα.
Όλη εκείνη η εξέλιξη καταστρέφεται.
Είναι ορατό.
Μια γραμμή στα βράχια,
ένα όριο που σηματοδοτεί μια ριζική, ταχεία, παγκόσμια αλλαγή.
Κάτω από τη γραμμή
υπάρχει πληθώρα μορφών ζωής.
Από πάνω, ελάχιστες.
Μια μαζική εξάλειψη έχει συμβεί πέντε φορές
στα τέσσερα δισεκατομμύρια έτη της ζωής.
Την τελευταία φορά που συνέβη,
έφερε το τέλος της εποχής των δεινοσαύρων.
Η πρόσκρουση ενός μετεωρίτη πυροδότησε μια καταστροφική αλλαγή
στις συνθήκες της Γης.
Εξαλείφθηκε το 75% όλων των ειδών.
Η ζωή δεν είχε άλλη επιλογή παρά να ανασυγκροτηθεί.
Επί 65 εκατομμύρια χρόνια,
εργαζόταν για να αναδομήσει τον έμβιο κόσμο...
μέχρι να φτάσουμε στον κόσμο που γνωρίζουμε εμείς.
Στην εποχή μας.
Οι επιστήμονες την αποκαλούν Ολόκαινο Εποχή.
Το Oλόκαινο υπήρξε μία από τις πιο σταθερές περιόδους
στη σπουδαία Ιστορία του πλανήτη μας.
Επί 10.000 χρόνια,
η μέση θερμοκρασία δεν έχει μεταβληθεί ανοδικά ή καθοδικά
πάνω από έναν βαθμό Κελσίου.
Και ο πλούσιος και ακμάζων έμβιος κόσμος γύρω μας
υπήρξε καίριος γι' αυτήν τη σταθερότητα.
Φυτοπλαγκτόν στην επιφάνεια των ωκεανών
και αχανή δάση που εκτείνονται στον βορρά
έχουν βοηθήσει να ισορροπήσει η ατμόσφαιρα περιορίζοντας τον άνθρακα.
Τεράστια κοπάδια στα πεδινά
διατηρούν τα βοσκοτόπια πλούσια και παραγωγικά,
λιπαίνοντας τα εδάφη.
Μαγκρόβιες και κοραλλιογενείς ύφαλοι κατά μήκος χιλιάδων μιλίων ακτής
έχουν φιλοξενήσει φυτώρια με είδη ψαριών,
τα οποία, όταν ενηλικιωθούν,
περιπλανώνται στα ανοιχτά.
Μια πυκνή ζώνη με ζούγκλες γύρω από τον Ισημερινό
έχει στοιβάξει φυτά
για να δεσμεύσουν όσο το δυνατόν περισσότερη ηλιακή ενέργεια,
προσθέτοντας υγρασία και οξυγόνο στα παγκόσμια ρεύματα αέρα.
Και η έκταση των πολικών πάγων έχει υπάρξει καίρια,
αντανακλώντας το ηλιακό φως από τη λευκή τους επιφάνεια,
ψυχραίνοντας ολόκληρη τη Γη.
Η βιοποικιλότητα του Ολoκαίνου βοήθησε ώστε να επέλθει σταθερότητα.
Και ολόκληρος ο έμβιος κόσμος
τακτοποιήθηκε σε έναν ήπιο, αξιόπιστο ρυθμό:
τις εποχές.
Στις τροπικές πεδιάδες,
οι εποχές ξηρασίας και βροχών άλλαζαν κάθε χρόνο με απόλυτη ακρίβεια.
Στην Ασία, οι άνεμοι δημιουργούσαν τον μουσώνα την κατάλληλη στιγμή.
Στις βόρειες περιοχές, οι θερμοκρασίες ανέβαιναν τον Μάρτιο
φέρνοντας την άνοιξη
και παρέμεναν υψηλές,
ώσπου έκαναν βουτιά τον Οκτώβριο
και έφερναν το φθινόπωρο.
Το Ολόκαινο ήταν ο δικός μας Κήπος της Εδέμ.
Ο ρυθμός των εποχών ήταν τόσο αξιόπιστος,
που πρόσφερε και στο δικό μας είδος μια μοναδική ευκαιρία.
Εφηύραμε τη γεωργία.
Μάθαμε να εκμεταλλευόμαστε τις εποχές για να παράγουμε καλλιέργειες τροφίμων.
Ακολούθησε η Ιστορία κάθε ανθρώπινου πολιτισμού.
Κάθε γενιά κατάφερε να αναπτυχθεί και να προοδεύσει
μόνο και μόνο επειδή βασιζόταν στον έμβιο κόσμο
για την παροχή των απαραίτητων συνθηκών.
Ο ρυθμός της προόδου ήταν πρωτόγνωρος για το αρχείο απολιθωμάτων.
Η νοημοσύνη μας άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο εξελιχθήκαμε.
Στο παρελθόν,
τα ζώα αναγκάζονταν να εξελίξουν κάποια φυσική ικανότητα
για να κάνουν τυχόν αλλαγές.
Μα για εμάς, αυτό γινόταν με μια ιδέα,
και η ιδέα μπορούσε να μεταλαμπαδευτεί από τη μια γενιά στην επόμενη.
Μεταμορφώναμε τα όσα μπορούσε να πετύχει ένα είδος.
Αρκετές χιλιετίες μετά από αυτό,
εγώ μεγάλωσα ακριβώς την κατάλληλη στιγμή.
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 1954
Η αρχή της καριέρας μου στη δεκαετία των 20 μου
συνέπεσε με τον ερχομό
των παγκόσμιων αεροπορικών ταξιδιών.
Έτσι, είχα το προνόμιο να συγκαταλέγομαι ανάμεσα στους πρώτους
που βίωσαν ολοκληρωμένα την αφθονία της ζωής
που είχε προκύψει χάρη στο ήπιο κλίμα του Ολοκαίνου.
1954 ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: 2,7 ΔΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ
ΑΝΘΡΑΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ: 310 ΜΕΡΗ ΑΝΑ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟ
ΕΝΑΠΟΜΕΙΝΑΣΑ ΑΓΡΙΑ ΦΥΣΗ: 64%
Όπου κι αν πήγαινα,
υπήρχε άγρια φύση.
Αστραφτερά παράκτια ύδατα.
Αχανή δάση.
Απέραντα βοσκοτόπια.
Μπορούσες να πετάς με τις ώρες πάνω από την ανέγγιχτη άγρια φύση.
Και μου ζητούσαν να εξερευνήσω εκείνα τα μέρη
και να καταγράψω τα θαύματα του φυσικού κόσμου.
Κι αρχικά, ήταν πανεύκολο.
Δεν είχαμε δει παγκολίνους στην τηλεόραση.
Ούτε βραδύποδες.
Ούτε το κέντρο της Νέας Γουινέας.
Ήταν η καλύτερη εποχή της ζωής μου.
Η καλύτερη εποχή της ζωής όλων μας.
Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος τελείωσε,
η τεχνολογία έκανε τη ζωή μας ευκολότερη.
Ο ρυθμός της αλλαγής γινόταν ολοένα ταχύτερος.
Υπήρχε η αίσθηση πως τίποτα δεν θα περιόριζε την πρόοδό μας.
Το μέλλον θα ήταν συναρπαστικό.
Θα έφερνε όλα όσα είχαμε ονειρευτεί ποτέ.
Όλα αυτά προτού αντιληφθεί κανείς μας
πως υπήρχαν προβλήματα.
1960 ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: 3 ΔΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ
ΑΝΘΡΑΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ: 315 ΜΕΡΗ ΑΝΑ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟ
ΕΝΑΠΟΜΕΙΝΑΣΑ ΑΓΡΙΑ ΦΥΣΗ: 62%
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 1960
Η πρώτη μου επίσκεψη στην ανατολική Αφρική ήταν το 1960.
Τότε, φάνταζε αδιανόητο
ότι εμείς, ένα μόνο είδος,
ίσως είχαμε κάποτε τη δύναμη
να απειλήσουμε την ίδια την ύπαρξη της άγριας φύσης.
Η λέξη "Σερενγκέτι" των Μασάι σημαίνει "ατελείωτες πεδιάδες".
Για όσους ζουν εδώ, είναι μια εύστοχη περιγραφή.
Μπορεί να είσαι σε ένα σημείο στη Σερενγκέτι
και να μην υπάρχει ούτε ένα ζώο.
Και το επόμενο πρωί...
ένα εκατομμύριο γκνου.
Διακόσιες πενήντα χιλιάδες ζέβρες.
Μισό εκατομμύριο γαζέλες.
Λίγες ημέρες μετά...
κι εξαφανίστηκαν στον ορίζοντα.
Δικαίως θα θεωρούσες
αυτές τις πεδιάδες απέραντες,
όταν καταπίνουν ένα τέτοιο κοπάδι.
Ο οραματιστής επιστήμονας Μπέρνχαρντ Γκρτσίμεκ
εξήγησε πως κάτι τέτοιο δεν ίσχυε.
Μαζί με τον γιο του ακολουθούσαν τα κοπάδια με αεροπλάνο,
πέρα από τον ορίζοντα.
Χαρτογράφησαν τη μετακίνησή τους μέσα από ποτάμια,
μέσα από δασικές εκτάσεις και πέρα από εθνικά σύνορα.
Ανακάλυψαν πως τα κοπάδια της Σερενγκέτι
χρειάζονται μια τεράστια περιοχή υγιών βοσκότοπων για να λειτουργήσουν,
ότι δίχως έναν τέτοιο τεράστιο χώρο τα κοπάδια θα ελαττώνονταν
και ολόκληρο το οικοσύστημα θα κατέρρεε.
Το επιχείρημα ήταν απλό.
Η άγρια φύση μόνο απεριόριστη δεν είναι.
Είναι πεπερασμένη. Χρειάζεται προστασία.
Και λίγα χρόνια μετά, αυτή η ιδέα έγινε προφανής για όλους.
Έτοιμες οι μηχανές.
Τέσσερα, τρία, δύο,
ένα, μηδέν.
Ήμουν σε ένα τηλεοπτικό στούντιο
όταν εκτοξεύτηκε η αποστολή του Απόλο.
ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 1968
Ήταν η πρώτη φορά
που κάποιος άνθρωπος είχε απομακρυνθεί επαρκώς από τη Γη
ώστε να δει ολόκληρο τον πλανήτη.
ΒΙΝΤΕΟ ΑΠΟ ΑΠΟΛΟ 8
Και είδαν αυτό.
Αυτό που είδαμε όλοι.
Τον δικό μας πλανήτη.
Ευάλωτο και απομονωμένο.
Κάτι αξιοθαύμαστο επ' αυτού
ήταν ότι ο κόσμος μπορούσε να το παρακολουθεί ενώ συνέβαινε.
Ήταν αξιοθαύμαστο που μπορούσες να δεις
αυτό που έβλεπε ένας άνθρωπος έξω στο διάστημα,
ενώ το έβλεπε, ταυτόχρονα.
Και θυμάμαι πολύ καλά εκείνη την πρώτη λήψη.
Έβλεπες έναν γαλάζιο βόλο,
μια γαλάζια σφαίρα μέσα στο σκοτάδι
και συνειδητοποιούσες πως εκείνη ήταν η Γη.
Και εκείνη η μία λήψη περιείχε ολόκληρη την ανθρωπότητα,
μόνο με το άτομο που βρισκόταν στο διαστημόπλοιο και τη φωτογράφιζε.
Και αυτό άλλαξε εξ ολοκλήρου τη στάση
του ανθρώπινου πληθυσμού του κόσμου.
Το σπίτι μας δεν ήταν απεριόριστο.
Υπήρχε κάποιο άκρο στην ύπαρξή μας.
Ήταν μια εκ νέου ανακάλυψη μιας θεμελιώδους αλήθειας.
Ουσιαστικά, μας δεσμεύει και βασιζόμαστε
στον πεπερασμένο φυσικό κόσμο ολόγυρά μας.
Αυτή η αλήθεια καθόρισε τη ζωή που ζούσαμε στην προϊστορία μας,
την εποχή πριν από τη γεωργία και τον πολιτισμό.
Ακόμη και καθώς κάποιοι από εμάς πατούσαν στο φεγγάρι,
άλλοι συνέχιζαν να ζουν έτσι στα πιο απόμερα σημεία του πλανήτη.
ΜΑΪΟΣ 1971
Το 1971,
αναζήτησα μια φυλή της Νέας Γουινέας με την οποία κανείς δεν είχε επαφή.
Αυτοί οι άνθρωποι ήταν κυνηγοί-συλλέκτες,
όπως είχε υπάρξει όλη η ανθρωπότητα πριν από τη γεωργία.
Αριθμούσαν λίγα άτομα και δεν έπαιρναν και πολλά.
Έτρωγαν κρέας σπανίως.
Οι πόροι που χρησιμοποιούσαν αναπληρώνονταν φυσικά από μόνοι τους.
Με τη χρήση της παραδοσιακής τεχνολογίας τους,
η διαβίωσή τους ήταν βιώσιμη,
ένας τρόπος ζωής που θα μπορούσε να συνεχιστεί ουσιαστικά για πάντα.
Ήταν σε πλήρη αντίθεση με τον κόσμο που γνώριζα.
Ένας κόσμος που απαιτούσε περισσότερα κάθε μέρα.
1978 ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: 4,3 ΔΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ
ΑΝΘΡΑΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ: 335 ΜΕΡΗ ΑΝΑ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟ
ΕΝΑΠΟΜΕΙΝΑΣΑ ΑΓΡΙΑ ΦΥΣΗ: 55%
Πέρασα το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1970 ταξιδεύοντας στον κόσμο,
γυρνώντας μια σειρά που ονειρευόμουν χρόνια, το Life on Earth,
την ιστορία της εξέλιξης της ζωής και της ποικιλομορφίας της.
Γυρίστηκε σε 39 χώρες.
Κινηματογραφήσαμε 650 είδη
και διανύσαμε δυόμισι εκατομμύρια χιλιόμετρα.
Αυτή είναι η απαραίτητη δέσμευση,
αν θέλεις να αρχίσεις καν να φτιάχνεις ένα πορτρέτο του έμβιου κόσμου.
Μα ήταν αντιληπτό πως κάποια από αυτά τα ζώα γίνονταν πιο δυσεύρετα.
ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 1978
Όταν κατέγραψα τους ορεσίβιους γορίλες,
απέμεναν μόλις 300 σε μια απόμερη ζούγκλα της Κεντρικής Αφρικής.
Τα μωρά γορίλες ήταν πολύτιμα
κι οι λαθροθήρες σκότωναν πολλούς ενήλικες για να τα πιάσουν.
Πλησίασα τόσο πολύ επειδή οι γορίλες είχαν συνηθίσει τους ανθρώπους.
Ο μόνος τρόπος να διασωθούν
ήταν η καθημερινή παρουσία των δασοφυλάκων.
Η διαδικασία της εξάλειψης που είχα δει μικρός...
στις πέτρες...
συνειδητοποίησα πλέον πως συνέβαινε ολόγυρά μου,
σε ζώα τα οποία γνώριζα.
Τους πιο κοντινούς συγγενείς μας.
Και ευθυνόμασταν εμείς.
Αυτό αποκάλυψε μια ψυχρή πραγματικότητα.
Άπαξ κι ένα είδος γινόταν στόχος μας,
πλέον δεν υπήρχε μέρος στη Γη για να κρυφτεί.
Οι φάλαινες σφαγιάζονταν από στόλους βιομηχανικών φαλαινοθηρικών
τη δεκαετία του 1970.
Οι μεγαλύτερες φάλαινες, οι γαλάζιες,
αριθμούσαν πλέον μόλις μερικές χιλιάδες.
Ήταν, κυριολεκτικά, αδύνατο να βρεθούν.
Βρήκαμε μεγαπτεροφάλαινες έξω από τη Χαβάη
αφουγκραζόμενοι τα καλέσματά τους.
Πριν από λίγο, ηχογραφήσαμε αυτό με ένα υποβρύχιο μικρόφωνο
εδώ στον Ειρηνικό, κοντά στη Χαβάη.
Ακούστε αυτό.
Τέτοιες ηχογραφήσεις αποκάλυψαν
ότι τα τραγούδια των μεγαπτεροφαλαινών είναι μακρόσυρτα και περίπλοκα.
Όσες ζουν στην ίδια περιοχή τα μαθαίνουν η μία από την άλλη
και τα τραγούδια έχουν διακριτά θέματα και παραλλαγές,
που εξελίσσονται με τον καιρό.
Οι θρήνοι τους ήταν καίριοι
για να αλλάξουν οι απόψεις των ανθρώπων για εκείνες.
Γεια σου, Βοστόκ. Είμαστε Καναδοί.
Πάψτε να σκοτώνετε τις φάλαινες.
Ζώα που θεωρούνταν κάτι λίγο παραπάνω από μια πηγή λαδιού και κρέατος,
έγιναν... προσωπικότητες.
Είμαστε άντρες και γυναίκες και εκπροσωπούμε παιδιά
κι όλοι λέμε "Σας παρακαλούμε, πάψτε να σκοτώνετε τις φάλαινες".
Έχουμε καταδιώξει ζώα μέχρι αφανισμού πολλές φορές στην Ιστορία μας.
Μα τώρα που ήταν εμφανές,
δεν ήταν πλέον αποδεκτό.
Η θανάτωση φαλαινών μετατράπηκε από σοδειά σε έγκλημα.
ΣΩΣΤΕ ΤΙΣ ΦΑΛΑΙΝΕΣ
Ξαφνικά είχε εμφανιστεί μια ισχυρή συλλογική συνείδηση.
Κανείς δεν ήθελε να εκλείψουν ζώα.
Οι άνθρωποι άρχισαν να ενδιαφέρονται για τον φυσικό κόσμο,
καθώς άρχιζαν να αντιλαμβάνονται τον φυσικό κόσμο.
Και πλέον είχαμε τα μέσα
ώστε να ενημερώσουμε τον κόσμο ανά την υφήλιο.
Όταν προβλήθηκε το Life on Earth το 1979,
είχα μπει στη δεκαετία των 50.
Ο πληθυσμός του πλανήτη ήταν διπλάσιος
συγκριτικά με όταν γεννήθηκα.
Εσείς κι εγώ ανήκουμε στο πιο διαδεδομένο και κυρίαρχο είδος ζώου στη Γη.
Σίγουρα είμαστε το πιο πολυπληθές μεγάλο ζώο.
Ο αριθμός μας αγγίζει τα τέσσερα δισεκατομμύρια σήμερα
και φτάσαμε σε αυτήν τη θέση με ιλιγγιώδη ταχύτητα.
Όλα έχουν συμβεί μέσα στα τελευταία 2.000 χρόνια περίπου.
Φαίνεται πως έχουμε απελευθερωθεί από τους περιορισμούς
που διέπουν τις δραστηριότητες και τους αριθμούς άλλων ζώων.
Είχαμε απελευθερωθεί.
Ξεχωρίζαμε από την υπόλοιπη ζωή στη Γη,
διάγοντας ένα διαφορετικό είδος βίου.
Οι θηρευτές μας είχαν εξαλειφθεί.
Οι περισσότερες νόσοι μας ήταν υπό έλεγχο.
Είχαμε βρει τρόπο να παράγουμε τρόφιμα στα μέτρα μας.
Δεν απέμενε τίποτα να μας περιορίζει.
Τίποτα να μας σταματά.
Εκτός αν σταματούσαμε εαυτούς.
Θα συνεχίζαμε να αναλώνουμε τη Γη
μέχρι να την εξαντλήσουμε.
Η σωτηρία μεμονωμένων ειδών, ακόμη και ομάδων ειδών,
δεν ήταν αρκετή.
Ολόκληροι οικότοποι σύντομα άρχισαν να εξαφανίζονται.
ΙΟΥΛΙΟΣ 1956
Πρωτοείδα την καταστροφή ενός ολόκληρου οικοτόπου στη ΝΑ Ασία.
Τη δεκαετία του 1950,
τα τρία τέταρτα του Βόρνεο καλύπτονταν από τροπικό δάσος.
Ακούσαμε έναν κρότο στα κλαδιά μπροστά
κι εκεί, μόλις μερικά μέτρα μακριά,
εντοπίσαμε μια μεγάλη, τριχωτή κόκκινη μορφή να ταλαντεύεται στα δέντρα.
Τον ουρακοτάγκο.
Στα τέλη του αιώνα πλέον,
το τροπικό δάσος του Βόρνεο είχε μειωθεί κατά το ήμισυ.
Τα τροπικά δάση είναι ιδιαίτερα πολύτιμοι οικότοποι.
Περισσότερα από τα μισά χερσαία είδη κατοικούν εδώ.
Πρόκειται για μέρη όπου ακμάζει το ταλέντο σχεδιασμού της εξέλιξης.
Πολλά από τα εκατομμύρια είδη στο δάσος
υφίστανται σε μικρούς πληθυσμούς.
Ο καθένας έχει να διαδραματίσει έναν καίριο ρόλο.
Οι μητέρες ουρακοτάγκοι πρέπει να περάσουν δέκα χρόνια με τα μικρά τους,
διδάσκοντάς τα ποια φρούτα αξίζει να καταναλώνουν.
Χωρίς αυτήν την εκπαίδευση,
δεν θα κατάφερναν να διασπείρουν καρπούς.
Οι μελλοντικές γενιές πολλών ειδών δέντρων θα κινδύνευαν
και η ποικιλομορφία των δέντρων είναι καίρια για ένα τροπικό δάσος.
Ένα μικρό τμήμα τροπικού δάσους
μπορεί να περιλαμβάνει 700 διαφορετικά είδη δέντρων,
όσα υπάρχουν συνολικά στη Βόρειο Αμερική.
Ωστόσο,
έχουμε βαλθεί να μετατρέψουμε αυτήν την ιλιγγιώδη ποικιλομορφία σε αυτό:
σε μια μονοκαλλιέργεια ελαιοφοίνικα.
Ένας οικότοπος που είναι νεκρός συγκριτικά.
Και βλέπεις ένα παραπέτασμα πρασίνου, με κάποια πουλιά εδώ κι εκεί...
και σκέφτεσαι πως ίσως όλα να είναι καλά.
Μα από ένα ελικόπτερο
βλέπεις ότι είναι μια λωρίδα πλάτους 800 μέτρων
και πέρα από εκείνη τη λωρίδα
δεν υπάρχει τίποτα άλλο παρά μόνο οργανωμένες σειρές ελαιοφοινίκων.
Υπάρχει διπλό κίνητρο για την αποψίλωση δασών.
Η ξυλεία ωφελεί τον άνθρωπο
κι υπάρχει άλλο ένα όφελος από την καλλιέργεια της εναπομείνασας γης.
Γι' αυτόν τον λόγο έχουμε κόψει τρία τρισεκατομμύρια δέντρα ανά τον κόσμο.
Τα μισά από τα τροπικά δάση της υφηλίου έχουν ήδη αποψιλωθεί.
Αυτό που συμβαίνει σήμερα είναι μόνο το πιο πρόσφατο κεφάλαιο
σε μια παγκόσμια διαδικασία που μετρά χιλιετίες.
Η αποψίλωση του Βόρνεο
έχει μειώσει τον πληθυσμό του ουρακοτάγκου κατά δύο τρίτα
από τότε που τους πρωτοείδα, κάτι παραπάνω από 60 χρόνια πριν.
Δεν μπορούμε να κόβουμε τα τροπικά δάση αιωνίως
και οτιδήποτε δεν γίνεται αιωνίως είναι, εξ ορισμού, μη βιώσιμο.
Αν κάνουμε πράγματα μη βιώσιμα,
η ζημιά συσσωρεύεται,
μέχρι που τελικά καταρρέει ολόκληρο το σύστημα.
Κανένα οικοσύστημα, ασχέτως μεγέθους, δεν είναι ασφαλές.
Ακόμη κι αν είναι τόσο αχανές όσο ο ωκεανός.
Αυτός ο οικότοπος αποτέλεσε το αντικείμενο της σειράς The Blue Planet,
που γυρίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1990.
1997 ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: 5,9 ΔΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ
ΑΝΘΡΑΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ: 360 ΜΕΡΗ ΑΝΑ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟ
ΕΝΑΠΟΜΕΙΝΑΣΑ ΑΓΡΙΑ ΦΥΣΗ: 46%
Ήταν ένα εκπληκτικό θέαμα ενός παντελώς άγνωστου κόσμου,
ένας κόσμος που υφίστατο απαρχής χρόνου.
Κάθε λογής πράγματα που δεν είχες ιδέα ότι υπήρχαν ποτέ,
όλα σε μια πληθώρα χρωμάτων, όλα απίστευτα όμορφα.
Και όλα τους παντελώς ανενόχλητα από την παρουσία σου.
Στην πλειοψηφία της έκτασής του, ο ωκεανός είναι κατά πολύ άδειος.
Σε κάποια μέρη, όμως, υπάρχουν επίκεντρα δραστηριότητας,
όπου ρεύματα αναδύουν θρεπτικά στοιχεία
και πυροδοτούν μια έκρηξη ζωής.
Σε τέτοια μέρη, συγκεντρώνονται τεράστια κοπάδια ψαριών.
Το πρόβλημα είναι πως οι αλιευτικοί μας στόλοι
έχουν εξίσου με τα ψάρια την ικανότητα να βρίσκουν αυτά τα σημεία.
Όταν τα βρίσκουν,
καταφέρνουν να μαζέψουν τα συγκεντρωμένα κοπάδια με ευκολία.
Μόλις τη δεκαετία του 1950,
μεγάλοι στόλοι εξόρμησαν για πρώτη φορά σε διεθνή ύδατα...
για να δρέψουν τη σοδειά του ανοιχτού ωκεανού ανά την υφήλιο.
Ωστόσο, έχουν απομακρύνει το 90% των μεγάλων ψαριών της θάλασσας.
Αρχικά, έπιαναν άφθονα ψάρια στα δίχτυα τους.
Μόλις μέσα σε λίγα χρόνια, όμως,
τα δίχτυα ανά την υφήλιο έβγαιναν άδεια.
Η αλιεία γρήγορα έγινε τόσο λιγοστή,
που χώρες άρχισαν να επιδοτούν στόλους για να διατηρηθεί η βιομηχανία.
Δίχως μεγάλα ψάρια και άλλους υδρόβιους θηρευτές,
ο ωκεάνιος κύκλος θρεπτικών συστατικών κομπιάζει.
Οι θηρευτές κρατούν τα θρεπτικά συστατικά στα ηλιόλουστα νερά των ωκεανών,
ανακυκλώνοντάς τα, ούτως ώστε να επαναχρησιμοποιούνται ως πλαγκτόν.
Δίχως θηρευτές,
τα θρεπτικά συστατικά χάνονται για αιώνες στα βάθη
και τα επίκεντρα δραστηριότητας αρχίζουν να φθίνουν.
Ο ωκεανός αρχίζει να πεθαίνει.
Η ωκεάνια ζωή κατέρρεε και στα αβαθή.
Το 1998, ένα κινηματογραφικό συνεργείο του Blue Planet
έγινε τυχαία μάρτυρας ενός σχετικά άγνωστου τότε γεγονότος.
Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι άσπριζαν.
Το λευκό χρώμα οφείλεται στο γεγονός ότι τα κοράλλια αποβάλλουν άλγες,
που ζουν συμβιωτικά μέσα στο σώμα τους.
Όταν το πρωτοβλέπεις, ίσως σκεφτείς πως είναι όμορφο,
ώσπου συνειδητοποιείς πως είναι τραγικό,
διότι αυτό που βλέπεις είναι σκελετοί.
Σκελετοί νεκρών πλασμάτων.
Τα λευκά κοράλλια καταπνίγονται τελικώς από φύκη
και ο ύφαλος μετατρέπεται από μαγικό τοπίο...
σε ερημότοπο.
Αρχικά, το αίτιο της λεύκανσης ήταν ένα μυστήριο.
Μα επιστήμονες άρχισαν να ανακαλύπτουν
ότι σε πολλές περιπτώσεις λεύκανσης,
ο ωκεανός θερμαινόταν.
Για αρκετό καιρό,
επιστήμονες προειδοποιούσαν πως ο πλανήτης θα θερμαινόταν
με την καύση ορυκτών καυσίμων
και την έκλυση διοξειδίου του άνθρακα κι άλλων αερίων θερμοκηπίου
στην ατμόσφαιρα.
Μια σημαντική μεταβολή του άνθρακα στην ατμόσφαιρα
πάντα ήταν μη συμβατή με τη σταθερή Γη.
Ήταν ένα χαρακτηριστικό και των πέντε μαζικών εξαλείψεων.
Παλαιότερα,
είχε χρειαστεί έως και ένα εκατομμύριο χρόνια ηφαιστειακής δραστηριότητας
για να έρθει στην επιφάνεια αρκετός άνθρακας
ώστε να προκαλέσει καταστροφή.
Καίγοντας μεμιάς έμβιους οργανισμούς εκατομμυρίων χρόνων,
ως κάρβουνο και πετρέλαιο,
εμείς είχαμε καταφέρει να το κάνουμε σε λιγότερο από 200 χρόνια.
Η θερμοκρασία αέρα παγκοσμίως υπήρξε σχετικά σταθερή μέχρι τη δεκαετία του '90,
μα αυτό συνέβαινε
επειδή ο ωκεανός απορροφούσε μεγάλο μέρος της περίσσειας θερμότητας,
καμουφλάροντας τον αντίκτυπό μας.
Για μένα, ήταν η πρώτη ένδειξη
πως η Γη άρχιζε να χάνει την ισορροπία της.
Ο πιο απομακρυσμένος οικότοπος όλων
υφίσταται στο βόρειο και στο νότιο άκρο του πλανήτη μας.
Η ΖΩΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΨΥΞΗ, 1993
Επισκεπτόμουν τις πολικές περιοχές για πολλές δεκαετίες.
Πάντοτε ήταν ένα μέρος πέρα από τη φαντασία,
με τοπία απαράμιλλα στη Γη
και με μοναδικά είδη, προσαρμοσμένα σε μια ζωή στα άκρα.
Μα εκείνος ο μακρινός κόσμος αλλάζει.
Στη ζωή μου,
έχω βιώσει την υπερθέρμανση των αρκτικών καλοκαιριών.
Έχουμε φτάσει σε μέρη όπου περιμέναμε να βρούμε εκτάσεις θαλάσσιου πάγου
και δεν βρήκαμε τίποτα.
Έχουμε καταφέρει να επισκεφθούμε με σκάφος νησιά,
στα οποία η πρόσβαση ήταν αδύνατη ιστορικώς,
καθώς ήταν μονίμως ακινητοποιημένα στον πάγο.
Όταν προβλήθηκε το Frozen Planet, το 2011,
οι λόγοι αυτών των αλλαγών ήταν σαφέστατοι.
Εδώ και πολύ καιρό, ο ωκεανός αδυνατεί να απορροφήσει την περίσσεια θερμότητας
που προκαλούν οι δραστηριότητές μας.
Ως εκ τούτου,
η μέση παγκόσμια θερμοκρασία σήμερα είναι κατά έναν βαθμό Κελσίου υψηλότερη
απ' ό,τι ήταν όταν γεννήθηκα.
Μια ταχύτητα αλλαγής που υπερβαίνει κάθε άλλη τα τελευταία 10.000 χρόνια.
Οι θερινοί θαλάσσιοι πάγοι στην Αρκτική έχουν μειωθεί κατά 40% σε 40 χρόνια.
Ο πλανήτης μας χάνει τους πάγους του.
Αυτό το άκρως παρθένο και απόμακρο οικοσύστημα
οδεύει προς όλεθρο.
Το αποτύπωμά μας είναι πλέον αληθινά παγκόσμιο.
Η επίδρασή μας πλέον πραγματικά ουσιαστική.
Η τυφλή επίθεσή μας στον πλανήτη
έχει καταλήξει τελικώς να αλλοιώνει τις θεμελιώδεις αρχές του έμβιου κόσμου.
Έχουμε υπεραλιεύσει το 30% των αποθεμάτων ψαριών
σε κρίσιμα επίπεδα.
Κόβουμε πάνω από 15 δισεκατομμύρια δέντρα κάθε χρόνο.
Φράσσοντας, ρυπαίνοντας και υπερεκχειλίζοντας ποταμούς και λίμνες,
έχουμε μειώσει το μέγεθος των πληθυσμών γλυκού νερού
κατά 80% και άνω.
Αντικαθιστούμε τα άγρια με τα ήμερα.
Το μισό από το γόνιμο έδαφος της Γης
είναι πλέον αρόσιμη έκταση.
Το 70% του συνόλου των πτηνών σε αυτόν τον πλανήτη
είναι οικόσιτα.
Η μεγάλη πλειοψηφία, κότες.
Αντιστοιχούμε σε πάνω από το ένα τρίτο του βάρους των θηλαστικών
στη Γη.
Ένα επιπλέον 60% είναι τα ζώα που εκτρέφουμε και τρώμε.
Τα υπόλοιπα, από ποντίκια μέχρι φάλαινες, αποτελούν μόλις το 4%.
Αυτός πλέον είναι ο δικός μας πλανήτης,
που κυβερνάται από την ανθρωπότητα για την ανθρωπότητα.
Ελάχιστα απομένουν για τον υπόλοιπο έμβιο κόσμο.
Από όταν άρχισα να κινηματογραφώ, τη δεκαετία του 1950,
κατά μέσο όρο, οι πληθυσμοί άγριας πανίδας
έχουν μείνει λιγότερο από μισοί.
Βλέπω αυτές τις εικόνες τώρα
και συνειδητοποιώ
πως παρότι ως νεαρός ένιωθα πως ήμουν στην άγρια φύση
και βίωνα τον παρθένο φυσικό κόσμο,
ήταν μια ψευδαίσθηση.
Εκείνα τα δάση, οι πεδιάδες και οι θάλασσες ήδη άδειαζαν.
Ο κόσμος δεν είναι τόσο άγριος όσο ήταν.
Αφού τον καταστρέψαμε.
Δεν τον χαλάσαμε απλώς. Έχουμε κυριολεκτικά...
καταστρέψει εκείνο τον κόσμο.
Εκείνος ο κόσμος χωρίς τον άνθρωπο έχει χαθεί.
Οι άνθρωποι υπερχείλισαν τον κόσμο.
Αυτή είναι η μαρτυρία μου.
Μια ιστορία παγκόσμιας κατάπτωσης στο διάστημα μίας ζωής.
Μα δεν τελειώνει εκεί.
Αν συνεχίσουμε την τωρινή μας πορεία,
η καθοριστική ζημιά που διετελέσθη στο διάστημα της ζωής μου
θα ωχριά μπροστά στη ζημιά που επίκειται στο επόμενο διάστημα.
2020 ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: 7,8 ΔΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ
ΑΝΘΡΑΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ: 415 ΜΕΡΗ ΑΝΑ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟ
ΕΝΑΠΟΜΕΙΝΑΣΑ ΑΓΡΙΑ ΦΥΣΗ: 35%
Η επιστήμη προβλέπει πως, αν γεννιόμουν σήμερα,
θα γινόμουν μάρτυρας στα ακόλουθα.
ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 2030
Το τροπικό δάσος του Αμαζονίου.
Τόσο αποψιλωμένο, που δεν παράγει πλέον αρκετή υγρασία,
εκφυλίζεται σε μια ξηρή σαβάνα,
προκαλώντας ολέθριες απώλειες ειδών
και μεταβάλλοντας τον κύκλο των παγκόσμιων υδάτων.
Ταυτόχρονα,
η Αρκτική δεν έχει καθόλου πάγους το καλοκαίρι.
Χωρίς το λευκό κάλυμμα πάγου,
λιγότερη ηλιακή ενέργεια αντανακλάται πίσω στο διάστημα
και αυξάνεται η ταχύτητα της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 2040
Σε όλο τον Βορρά,
παγωμένα εδάφη ξεπαγώνουν
εκλύοντας μεθάνιο,
ένα αέριο θερμοκηπίου πολύ ισχυρότερο από το διοξείδιο του άνθρακα,
επιταχύνοντας δραματικά τον ρυθμό της κλιματικής αλλαγής.
ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 2050
Καθώς ο ωκεανός θερμαίνεται και γίνεται πιο όξινος,
οι κοραλλιογενείς ύφαλοι ανά τον κόσμο πεθαίνουν.
Οι πληθυσμοί των ψαριών μειώνονται απότομα.
ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 2080
Η παγκόσμια παραγωγή τροφίμων περνά κρίση,
καθώς τα εδάφη εξαντλούνται από την υπερβολική χρήση.
Τα έντομα επικονιαστές εξαφανίζονται
και ο καιρός γίνεται ολοένα πιο απρόβλεπτος.
ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 2100
Ο πλανήτης μας γίνεται κατά τέσσερις βαθμούς Κελσίου θερμότερος.
Μεγάλα τμήματα της Γης είναι μη κατοικήσιμα.
Εκατομμύρια άνθρωποι μένουν άστεγοι.
Ένα έκτο συμβάν μαζικής εξάλειψης...
είναι ήδη υπό εξέλιξη.
Πρόκειται για μια σειρά από πόρτες μιας κατεύθυνσης
που φέρνουν μη αναστρέψιμη αλλαγή.
Στο διάστημα της επόμενης ζωής,
η ασφάλεια και η σταθερότητα του Ολοκαίνου,
του δικού μας Κήπου της Εδέμ,
θα χαθούν.
ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ, 2018
Αντιμετωπίζουμε έναν όλεθρο ανθρώπινης προέλευσης
παγκόσμιας κλίμακας.
Τη μεγαλύτερη απειλή για χιλιάδες χρόνια.
Αν δεν λάβουμε μέτρα,
η κατάρρευση των πολιτισμών μας
και η εξάλειψη μεγάλου μέρους του φυσικού κόσμου
είναι ορατές.
Όσο περισσότερο το αφήνουμε,
τόσο δυσκολότερο θα είναι να κάνουμε κάτι γι' αυτό.
ΣΥΝΟΔΟΣ ΔΝΤ, 2019
Και θα αποσυρόσασταν ευτυχής.
Μα τώρα θέλετε...
να μας εξηγήσετε τι κίνδυνο
διατρέχουμε.
Και από μια άποψη...
εύχομαι να μην εμπλεκόμουν σε αυτόν τον αγώνα.
Μακάρι να μην ήταν υπαρκτός ή απαραίτητος.
Μα είχα απίστευτη καλοτυχία...
και σίγουρα θα ένιωθα πολύ ένοχος...
αν έβλεπα ποια είναι τα προβλήματα
και αποφάσιζα να τα αγνοήσω.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΦΟΡΟΥΜ ΝΤΑΒΟΣ, 2019
Ο ΠΛΑΝΗΤΗΣ ΜΑΣ
Η αναρρίχηση πάνω στα στοιβαγμένα σώματα είναι η μόνη διέξοδος από το πλήθος.
Όσοι βρίσκονται από κάτω ίσως συνθλιβούν.
Δεν αντιμετωπίζουμε τίποτα λιγότερο
από την κατάρρευση του έμβιου κόσμου,
το ίδιο πράγμα που γέννησε τον πολιτισμό μας,
εκείνο στο οποίο βασιζόμαστε για κάθε στοιχείο της ζωής μας.
Κανείς δεν θέλει να συμβεί αυτό.
Κανείς μας δεν έχει την πολυτέλεια να συμβεί αυτό.
Τι κάνουμε, λοιπόν;
Είναι αρκετά σαφές.
Βρισκόταν μπροστά μας εξαρχής.
Για να αποκαταστήσουμε τη σταθερότητα,
πρέπει να αποκαταστήσουμε τη βιοποικιλότητά του,
αυτό που έχουμε αφαιρέσει, δηλαδή.
Είναι η μόνη διέξοδος από την κρίση που έχουμε δημιουργήσει.
Πρέπει να επαναφέρουμε την άγρια φύση στον κόσμο.
Η επαναφορά της άγριας ζωής είναι απλούστερη απ' ό,τι θα πιστεύατε
και οι αλλαγές που πρέπει να κάνουμε μόνο εμάς θα ωφελήσουν
και τις επόμενες γενιές.
Σε έναν αιώνα, ο πλανήτης μας μπορεί να είναι και πάλι ένα άγριο μέρος
και θα σας πω τον τρόπο.
Κάθε άλλο είδος στη Γη φτάνει σε έναν μέγιστο πληθυσμό
μετά από κάποιο διάστημα.
Στον αριθμό που μπορεί να συντηρηθεί με τους διαθέσιμους φυσικούς πόρους.
Χωρίς κανέναν περιορισμό,
ο δικός μας πληθυσμός αυξάνεται δραματικά
σε όλη τη ζωή μου.
Με σημερινές προβλέψεις,
θα υπάρχουν 11 δισεκατομμύρια άνθρωποι στη Γη
έως το 2100.
Μα η ανάπτυξη του πληθυσμού μπορεί να επιβραδυνθεί και να διακοπεί
πολύ προτού φτάσει σ' αυτό το σημείο.
Το βιοτικό επίπεδο στην Ιαπωνία
σκαρφάλωσε ταχύτατα στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα.
Με τη βελτίωση της περίθαλψης και της εκπαίδευσης,
αυξήθηκαν οι προσδοκίες και οι ευκαιρίες των ανθρώπων
και τα ποσοστά γεννήσεων έπεσαν.
Το 1950,
μια οικογένεια Ιαπώνων πιθανώς να είχε τρία ή περισσότερα παιδιά.
Το 1975 πλέον, ο μέσος όρος ήταν τα δύο.
Το αποτέλεσμα είναι ότι ο πληθυσμός έχει σταθεροποιηθεί πλέον
και ελάχιστα έχει μεταβληθεί μετά τη χιλιετία.
Υπάρχουν σημάδια πως αυτό έχει αρχίσει να συμβαίνει ανά την υφήλιο.
Καθώς τα έθνη αναπτύσσονται παντού,
οι άνθρωποι επιλέγουν να κάνουν λιγότερα παιδιά.
Ο αριθμός των παιδιών που γεννιούνται παγκοσμίως κάθε χρόνο
πρόκειται να εξισορροπηθεί.
Ένας βασικός λόγος της αύξησης του πληθυσμού
είναι ότι πολλοί ζούμε περισσότερο.
Κάποια στιγμή στο μέλλον,
ο ανθρώπινος πληθυσμός θα κορυφωθεί για πρώτη φορά.
Όσο συντομότερα συμβεί,
τόσο ευκολότερα γίνονται όλα τα άλλα που πρέπει να κάνουμε.
Δουλεύοντας σκληρά για να αποτινάξουμε τη φτώχεια,
παρέχοντας σε όλους πρόσβαση σε περίθαλψη
και διευκολύνοντας τα κορίτσια, ιδίως, να συνεχίσουν την εκπαίδευσή τους,
θα τον κάνουμε να κορυφωθεί συντομότερα και σε χαμηλότερο επίπεδο.
Γιατί να μη θέλουμε να τα κάνουμε αυτά;
Ούτως ή άλλως θέλουμε να προσφέρουμε στους ανθρώπους μια καλύτερη ζωή.
Το μυστικό είναι να αυξηθεί το βιοτικό επίπεδο ανά τον κόσμο,
χωρίς να αυξηθεί ο αντίκτυπός μας στον κόσμο εκείνο.
Ίσως ακούγεται αδύνατο, μα υπάρχουν τρόποι για να το καταφέρουμε.
Ο έμβιος κόσμος λειτουργεί ουσιαστικά με ηλιακή ενέργεια.
Τα φυτά της Γης αιχμαλωτίζουν
τρία τρισεκατομμύρια κιλοβατώρες ηλιακής ενέργειας καθημερινά.
Είναι σχεδόν 20πλάσια από την ενέργεια
που χρειαζόμαστε μόνο από το ηλιακό φως.
Φανταστείτε να καταργούσαμε σταδιακά τα ορυκτά καύσιμα
και να λειτουργούσαμε τον κόσμο μας με τις αέναες ενέργειες της φύσης:
ηλιακό φως, άνεμος, νερό και γεωθερμία.
Στην αλλαγή του αιώνα,
το Μαρόκο βασιζόταν στο εισαγόμενο πετρέλαιο και αέριο
σχεδόν για όλη την ενέργειά του.
Σήμερα, παράγει το 40% των αναγκών του εσωτερικά
από ένα δίκτυο ανανεώσιμων ηλεκτροπαραγωγικών σταθμών,
όπως και από την παγκοσμίως μεγαλύτερη ηλιακή φάρμα.
Στο άκρο της Σαχάρας
και συνδεδεμένο απευθείας με τη νότια Ευρώπη,
το Μαρόκο θα μπορούσε να είναι εξαγωγέας ηλιακής ενέργειας
έως το 2050.
Μέσα σε 20 χρόνια,
οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας προβλέπεται να είναι κύρια πηγή ενέργειας παγκοσμίως.
Μα μπορούμε να τις κάνουμε τη μοναδική πηγή.
Είναι τρελό που οι τράπεζες και οι συντάξεις μας
επενδύουν σε ορυκτά καύσιμα,
όταν αυτά είναι που βάζουν σε κίνδυνο το μέλλον
για το οποίο αποταμιεύουμε.
Ένα ανανεώσιμο μέλλον θα είναι γεμάτο οφέλη.
Η ενέργεια παντού θα είναι πιο προσιτή,
οι πόλεις μας θα είναι πιο καθαρές και ήσυχες
και η ανανεώσιμη ενέργεια δεν θα στερέψει ποτέ.
Ο έμβιος κόσμος δεν μπορεί να λειτουργήσει δίχως έναν υγιή ωκεανό,
και ούτε κι εμείς.
Ο ωκεανός είναι καίριος σύμμαχος
στη μάχη για μείωση του άνθρακα στην ατμόσφαιρα.
Όσο πιο ποικιλόμορφος, τόσο καλύτερα κάνει αυτήν τη δουλειά.
Και ασφαλώς, ο ωκεανός είναι σημαντικός για όλους μας
ως πηγή τροφής.
Η αλιεία είναι η σημαντικότερη άγρια σοδειά παγκοσμίως
και αν γίνεται σωστά,
μπορεί να συνεχιστεί...
διότι όλοι μπορούν να βγουν κερδισμένοι.
Όσο πιο υγιής ο θαλάσσιος οικότοπος, τόσο πιο πολλά ψάρια θα υπάρχουν
και τόσο περισσότερα θα έχουμε να φάμε.
Το Παλάου είναι ένα νησιωτικό κράτος στον Ειρηνικό,
που βασίζεται σε κοραλλιογενείς υφάλους
για ψάρια και τουρισμό.
Όταν τα αποθέματα ψαριών μειώθηκαν,
οι ντόπιοι αντέδρασαν
περιορίζοντας πρακτικές αλιείας
και απαγορεύοντας εξ ολοκλήρου την αλιεία σε πολλές περιοχές.
Οι προστατευόμενοι πληθυσμοί ψαριών σύντομα έγιναν τόσο υγιείς,
που επεκτάθηκαν στις περιοχές όπου επιτρεπόταν η αλιεία.
Ως εκ τούτου,
οι ζώνες μη αλιείας έχουν αυξήσει την ψαριά των ντόπιων ψαράδων,
ενώ ταυτόχρονα επιτρέπουν στους υφάλους να ανακάμψουν.
Φανταστείτε να υιοθετούσαμε μια παρόμοια προσέγγιση ανά τον κόσμο.
Εκτιμάται πως ζώνες μη αλιείας
σε πάνω από το ένα τρίτο των ακτών
θα επαρκούσαν για να μας παρέχουν όλα τα ψάρια που θα χρειαστούμε ποτέ.
Σε διεθνή ύδατα,
ο ΟΗΕ επιχειρεί να δημιουργήσει τη μεγαλύτερη ζώνη μη αλιείας.
Με μία πράξη,
αυτό θα μεταμόρφωνε τον ανοιχτό ωκεανό
από ένα μέρος εξαντλημένο από επιδοτούμενους αλιευτικούς στόλους
σε ένα μέρος άγριας φύσης
προκειμένου να καταπολεμήσουμε την κλιματική αλλαγή.
Το σημαντικότερο καταφύγιο άγριας πανίδας παγκοσμίως.
Όσον αφορά τη στεριά,
πρέπει να μειώσουμε ριζικά την αρόσιμη έκταση,
ώστε να μπορεί να επιστρέψει η άγρια φύση,
και ο ταχύτερος και πιο αποτελεσματικός τρόπος
είναι να αλλάξουμε τη διατροφή μας.
Τα μεγάλα σαρκοφάγα σπανίζουν στη φύση,
διότι χρειάζονται πολλά θηράματα για να συντηρηθούν ατομικά.
Σε κάθε θηρευτή στη Σερενγκέτι,
αντιστοιχούν πάνω από 100 θηράματα.
Όταν επιλέγουμε ένα κομμάτι κρέας,
κι εμείς απαιτούμε ακούσια μια τεράστια έκταση.
Ο πλανήτης δεν μπορεί να συντηρήσει δισεκατομμύρια μεγάλους κρεατοφάγους.
Δεν υπάρχει ο χώρος.
Αν όλοι είχαμε μια διατροφή κατά πολύ βασισμένη στα φυτά,
θα χρειαζόμασταν μόνο τη μισή γη που χρησιμοποιούμε τώρα.
Και επειδή τότε θα αφοσιωνόμασταν στην καλλιέργεια φυτών,
θα μπορούσαμε να αυξήσουμε σημαντικά την απόδοση αυτής της γης.
Η Ολλανδία είναι παγκοσμίως μια από τις πιο πυκνοκατοικημένες χώρες.
Είναι γεμάτη με μικρές, οικογενειακές φάρμες
χωρίς δυνατότητα επέκτασης.
Οι Ολλανδοί αγρότες, λοιπόν,
έχουν γίνει ειδήμονες στο να αξιοποιούν κάθε εκτάριο.
Ολοένα περισσότερο, το καταφέρνουν βιώσιμα,
δεκαπλασιάζοντας τις σοδειές μέσα σε δύο γενιές,
ενώ ταυτόχρονα χρησιμοποιούν λιγότερο νερό,
λιγότερα παρασιτοκτόνα, λιγότερα λιπάσματα
και εκπέμποντας λιγότερο άνθρακα.
Παρά το μέγεθός της,
η Ολλανδία είναι πλέον η δεύτερη μεγαλύτερη εξαγωγέας τροφίμων παγκοσμίως.
Είναι απόλυτα εφικτό να εφαρμόσουμε λύσεις τόσο χαμηλής, όσο και υψηλής τεχνολογίας
για να παράγουμε πολύ περισσότερο φαγητό από πολύ λιγότερη γη.
Μπορούμε να αρχίσουμε να παράγουμε φαγητό σε νέους χώρους.
Εσωτερικά, μέσα στις πόλεις.
Ακόμη και σε μέρη όπου δεν υπάρχει καν στεριά.
Βελτιώνοντας την προσέγγιση στη γεωργία,
θα αρχίσουμε να αντιστρέφουμε την αρπαγή γαιών,
κάτι που επιδιώκουμε από τότε που αρχίσαμε να καλλιεργούμε,
πράγμα καίριο,
διότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη για όλη εκείνη την ελεύθερη γη.
Τα δάση είναι ένας θεμελιώδης παράγοντας για την ανάκαμψη του πλανήτη μας.
Είναι η καλύτερη τεχνολογία της φύσης για τη δέσμευση του άνθρακα
και είναι κέντρα βιοπικοιλότητας.
Και πάλι, τα δύο στοιχεία συνεργάζονται.
Όσο πιο άγρια και ποικιλόμορφα τα δάση,
τόσο πιο αποτελεσματικά απορροφούν άνθρακα από την ατμόσφαιρα.
Πρέπει να σταματήσουμε αμέσως την αποψίλωση παντού...
Και να καλλιεργήσουμε ελαιοφοίνικες και σόγια
μόνο σε γη που αποψιλώθηκε καιρό πριν.
Άλλωστε, υπάρχει άφθονη.
Μα μπορούμε και καλύτερα.
Πριν από έναν αιώνα,
πάνω από τα τρία τέταρτα της Κόστα Ρίκα καλύπτονταν από δάσος.
Τη δεκαετία του 1980, η ανεξέλεγκτη υλοτομία
είχε μειώσει την έκταση μόλις στο ένα τέταρτο.
Η κυβέρνηση αποφάσισε να δράσει
παρέχοντας επιχορηγήσεις στους αγρότες για να φυτέψουν ενδημικά δέντρα.
Μόλις μέσα σε 25 χρόνια, το δάσος έχει επιστρέψει
για να καλύψει τη μισή Κόστα Ρίκα και πάλι.
Φανταστείτε απλώς να καταφέρουμε κάτι τέτοιο σε παγκόσμια κλίμακα.
Τα νέα δέντρα θα απορροφούσαν
έως και τα δύο τρίτα των εκπομπών άνθρακα
που έχουν απελευθερωθεί στην ατμόσφαιρα από τις δραστηριότητές μας.
Σε όλα αυτά τα πράγματα
υπάρχει μία υπερισχύουσα αρχή.
Η φύση είναι ο μεγαλύτερος σύμμαχός μας
και η σπουδαιότερη έμπνευσή μας.
Απλώς πρέπει να κάνουμε αυτό που έκανε πάντα η φύση.
Εκείνη βρήκε το μυστικό της ζωής καιρό πριν.
Σε αυτόν τον κόσμο,
ένα είδος μπορεί να ακμάσει...
μόνο όταν ακμάζουν και τα πάντα ολόγυρά του.
Μπορούμε να λύσουμε τα τωρινά μας προβλήματα
αν αποδεχτούμε αυτήν την πραγματικότητα.
Αν φροντίσουμε τη φύση,
τότε και η φύση θα φροντίσει εμάς.
Ήρθε η ώρα που το είδος μας πρέπει να πάψει απλώς να αναπτύσσεται,
να εδραιώσει μια ζωή στον πλανήτη μας σε ισορροπία με τη φύση,
να αρχίσει να ακμάζει.
Αν το καλοσκεφτείτε,
ολοκληρώνουμε ένα ταξίδι.
Πριν από 10.000 χρόνια, ως κυνηγοί-συλλέκτες,
ζούσαμε μια βιώσιμη ζωή, διότι αυτή ήταν η μόνη επιλογή.
Τόσα χρόνια μετά,
είναι και πάλι η μόνη επιλογή.
Πρέπει να ανακαλύψουμε εκ νέου
πώς να είμαστε βιώσιμοι,
να πάψουμε να είμαστε χωριστά από τη φύση
και να γίνουμε ένα κομμάτι της και πάλι.
Απόψε, σας έχουμε μια διαφορετική εκπομπή.
Αν μπορέσουμε να αλλάξουμε τον τρόπο που ζούμε στη Γη,
γίνεται ορατό ένα εναλλακτικό μέλλον.
Σε αυτό το μέλλον,
ανακαλύπτουμε τρόπους να ωφεληθούμε από τη γη μας,
οι οποίοι βοηθούν, αντί να δυσχεραίνουν, την άγρια φύση.
Τρόπους να αλιεύουμε από τις θάλασσες
ώστε να αποκτήσουν γρήγορα πάλι ζωή.
Και τρόπους να εκμεταλλευόμαστε τα δάση μας βιώσιμα.
Θα μάθουμε επιτέλους πώς να συνεργαζόμαστε μαζί με τη φύση,
και όχι εναντίον της.
Τελικώς,
μετά από μια ζωή εξερεύνησης του έμβιου κόσμου,
είμαι βέβαιος για ένα πράγμα.
Το ζήτημα δεν είναι να σώσουμε τον πλανήτη μας.
Είναι να σώσουμε εαυτούς.
Η αλήθεια είναι πως, με ή χωρίς εμάς,
ο φυσικός κόσμος σίγουρα θα ανασυγκροτηθεί.
Στα 30 χρόνια από την εκκένωση του Τσερνόμπιλ,
η άγρια φύση έχει ανακτήσει τον χώρο.
Σήμερα, το δάσος έχει καταλάβει την πόλη.
Είναι ένα καταφύγιο για άγρια πανίδα, που είναι πολύ σπάνια αλλού...
και ισχυρό τεκμήριο πως όσο σοβαρά κι αν είναι τα λάθη μας,
η φύση τελικώς θα τα ξεπεράσει.
Ο έμβιος κόσμος θα αντέξει.
Εμείς οι άνθρωποι δεν μπορούμε να εικάζουμε το ίδιο.
Έχουμε φτάσει έως εδώ διότι είμαστε τα εξυπνότερα πλάσματα
που έχουν ζήσει ποτέ.
Μα για να συνεχίσουμε,
απαιτείται κάτι περισσότερο από την ευφυΐα.
Απαιτείται...
σοφία.
Υπάρχουν πολλές διαφορές
μεταξύ ανθρώπων και των υπόλοιπων ειδών στη Γη,
μα μία που έχει διατυπωθεί
είναι ότι μόνο εμείς μπορούμε να φανταστούμε το μέλλον.
Για πολύ καιρό, εγώ, ίσως κι εσείς, έτρεμα εκείνο το μέλλον,
μα πλέον γίνεται φανερό πως δεν είναι όλα τόσο δυσοίωνα.
Έχουμε την ευκαιρία να επανορθώσουμε,
να ολοκληρώσουμε την ανάπτυξή μας, να διαχειριστούμε τον αντίκτυπό μας
και για άλλη μια φορά να γίνουμε ένα είδος σε ισορροπία με τη φύση.
Χρειαζόμαστε μόνο τη θέληση να το πράξουμε.
Τώρα έχουμε την ευκαιρία να δημιουργήσουμε το τέλειο σπίτι για εμάς
και να αποκαταστήσουμε τον πλούσιο, υγιή και θαυμάσιο κόσμο
που κληρονομήσαμε.
Απλώς φανταστείτε το.
ΑΥΤΗ Η ΤΑΙΝΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΤΟΥ ΝΤΕΪΒΙΝΤ ΑΤΕΝΜΠΟΡΟ.
ΠΟΙΟΣ ΑΛΛΟΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΗ ΔΕΙ;
Υποτιτλισμός: Εύα Τανταλίδου