WEBVTT 00:00.120 --> 00:00.990 Anlatıcı: Bu derste, 00:00.990 --> 00:03.390 sisteminizin içinde kısaca bellek olarak adlandırılan 00:03.390 --> 00:05.760 rastgele erişimli bellekten ve bu belleği nasıl ele 00:05.760 --> 00:07.920 aldığımızdan bahsedeceğiz. 00:07.920 --> 00:10.800 Şimdi, belleğin nasıl ele alınacağından bahsetmeden önce, 00:10.800 --> 00:12.150 belleğin ne olduğunu ve bilgisayar 00:12.150 --> 00:13.230 sistemimiz içinde bizim 00:13.230 --> 00:16.200 için ne işe yaradığını daha iyi anlamamız gerekir. 00:16.200 --> 00:18.270 Şimdi, daha önce, işlemcilerden bahsettiğimizde, 00:18.270 --> 00:20.190 işlemcinin tüm hesaplamaları yaptığı 00:20.190 --> 00:21.960 gerçeğinden bahsetmiştik, ancak bu 00:21.960 --> 00:24.000 hesaplamaları yapmadan önce veri ve talimatları 00:24.000 --> 00:24.990 depolamak için bir yere 00:24.990 --> 00:27.210 sahip olması gerekir. 00:27.210 --> 00:28.800 İşlemcinin kendi içinde, önbellek 00:28.800 --> 00:30.720 olarak bilinen çok yüksek hızlı bir 00:30.720 --> 00:32.310 belleği vardır. 00:32.310 --> 00:34.650 Bu önbellek çok küçük bir alandır, 00:34.650 --> 00:36.780 ancak son derece hızlıdır. 00:36.780 --> 00:38.730 Şimdi, önbellek alanınız bittiğinde, sisteminizde 00:38.730 --> 00:40.890 sahip olduğunuz bir sonraki bellek türü rastgele 00:40.890 --> 00:42.900 erişimli bellek veya sistem belleği dediğimiz 00:42.900 --> 00:44.640 şeydir. 00:44.640 --> 00:46.470 Şimdi, bu bellek hala hızlıdır, 00:46.470 --> 00:49.380 ancak ön bellek kadar hızlı değildir. 00:49.380 --> 00:51.300 Sonuçta işlemci önce ön belleği 00:51.300 --> 00:53.370 kullanacak ve ön bellekteki verileri 00:53.370 --> 00:55.860 kullandıkça yeni bilgiler sistem belleğinden 00:55.860 --> 00:59.160 ön belleğe geçecektir. 00:59.160 --> 01:01.710 Ve bunu bir boru hattı süreci olarak devam ettirir, 01:01.710 --> 01:03.780 sistem belleğinden önbelleğe gider 01:03.780 --> 01:05.700 ve daha sonra CPU kullanılarak işlenir 01:05.700 --> 01:07.470 ve yürütülür. 01:07.470 --> 01:09.270 Şimdi, bu sistem belleğine ek olarak, depolama 01:09.270 --> 01:11.340 olarak bilinen bir şeyimiz de var. 01:11.340 --> 01:13.680 Depolama ise sabit diskler, USB sürücüler, 01:13.680 --> 01:17.190 CD-ROM'lar ve DVD'ler gibi şeylerdir. 01:17.190 --> 01:18.990 Bu yığın depolama aygıtları belleğin 01:18.990 --> 01:21.030 tutabileceğinden çok daha fazla 01:21.030 --> 01:22.320 veri tutabilir, ancak 01:22.320 --> 01:24.360 çok daha yavaştırlar. 01:24.360 --> 01:27.690 Dolayısıyla, sistemime yeni bir PowerPoint yüklemek istediğimde, 01:27.690 --> 01:29.520 bu genellikle bir yığın depolama aygıtı 01:29.520 --> 01:31.410 olan sabit diskimde depolanır. 01:31.410 --> 01:32.430 Bilgisayarıma şunu 01:32.430 --> 01:33.600 okumak istiyorum dediğimde, 01:33.600 --> 01:35.580 işlemci sabit diske bir sinyal gönderecek 01:35.580 --> 01:36.600 ve "Bu veri nerede?" 01:36.600 --> 01:38.610 diye soracaktır. 01:38.610 --> 01:40.830 Bu veriler daha sonra sabit sürücüden sistem 01:40.830 --> 01:42.120 belleğine taşınır. 01:42.120 --> 01:43.470 Ve sistem belleğinden küçük 01:43.470 --> 01:44.790 parçalar önbelleğe getirilebilir 01:44.790 --> 01:46.410 ve daha sonra işlemci tarafından 01:46.410 --> 01:48.600 üzerinde çalışılabilir. 01:48.600 --> 01:50.160 Tüm bunlar sisteminizin içinde 01:50.160 --> 01:51.960 bu şekilde birlikte çalışır. 01:51.960 --> 01:53.580 Bu nedenle, verilerin sistemde depolandığı 01:53.580 --> 01:55.080 farklı yerleri düşündüğünüzde bunu 01:55.080 --> 01:56.850 aklınızda tutmanızı istiyorum. 01:56.850 --> 01:58.320 Daha çok kalıcı bir depolama alanı 01:58.320 --> 02:00.390 olan yığın depolama aygıtlarımız var. 02:00.390 --> 02:01.680 Bilgisayarı kapattığınızda, 02:01.680 --> 02:03.510 bu yığın depolama aygıtlarındaki veriler 02:03.510 --> 02:04.830 kalmaya devam edecektir. 02:04.830 --> 02:07.470 Ancak bir de RAM ya da sistem belleği adı verilen 02:07.470 --> 02:09.750 geçici bir depolama alanımız var ve bu alan 02:09.750 --> 02:10.680 kalıcı olmayan depolama 02:10.680 --> 02:12.960 alanı olarak kabul ediliyor, çünkü bilgisayarı 02:12.960 --> 02:14.580 kapattığınızda RAM'deki her 02:14.580 --> 02:17.010 şey kaybolacak. 02:17.010 --> 02:19.140 Bu nedenle, farklı dosyalarla çalışırken, 02:19.140 --> 02:21.810 onları geçici olarak RAM'e yerleştireceğiz, bu şekilde 02:21.810 --> 02:24.270 onlarla çok daha hızlı bir şekilde çalışabiliriz ve 02:24.270 --> 02:25.500 daha sonra onlarla işimiz 02:25.500 --> 02:27.240 bittiğinde, kalıcı depolama aygıtı 02:27.240 --> 02:29.700 olan sabit sürücüye geri kaydedilecekler. 02:29.700 --> 02:31.110 Sistem belleği ya da RAM olarak 02:31.110 --> 02:32.610 bilinen rastgele erişimli bellek 02:32.610 --> 02:33.600 hakkında düşündüğünüzde, 02:33.600 --> 02:36.330 burası dinamik ve sürekli değişen bir alandır ve sabit 02:36.330 --> 02:37.950 diskler ve CD-ROM'lar gibi yığın 02:37.950 --> 02:39.900 depolama aygıtlarımıza kıyasla gerçekten 02:39.900 --> 02:42.300 hızlı çalışır. 02:42.300 --> 02:44.040 Bunun fiziksel dünyada nasıl göründüğüne 02:44.040 --> 02:45.210 dair bir benzetme yapmak gerekirse, 02:45.210 --> 02:46.950 ofisinizi düşünün. 02:46.950 --> 02:48.690 Ofisinizde bir masanız var ve masanızda 02:48.690 --> 02:51.030 sadece çok fazla alanınız var, ancak eşyalarınız masanızın 02:51.030 --> 02:52.650 üstünde olduğunda, onlara hızlı bir 02:52.650 --> 02:53.940 şekilde ulaşabilirsiniz, çünkü 02:53.940 --> 02:55.440 zaten açıktadırlar ve uzanıp onlara 02:55.440 --> 02:57.180 dokunabilirsiniz. 02:57.180 --> 02:58.950 Şimdi, masanızda açık olan üç ya 02:58.950 --> 03:00.600 da dört dosyaya ek olarak, muhtemelen 03:00.600 --> 03:01.433 bir dosya dolabında 03:01.433 --> 03:02.520 duran yüzlerce dosyanız 03:02.520 --> 03:04.170 da var. 03:04.170 --> 03:05.220 Şimdi, bu dosya dolabı 03:05.220 --> 03:06.570 daha çok sabit diskiniz gibidir, 03:06.570 --> 03:08.220 yığın depolama aygıtınızdır, oysa 03:08.220 --> 03:10.560 masaüstünüz daha çok RAM'iniz gibidir. 03:10.560 --> 03:11.970 Dolayısıyla, bir şeyler RAM'de 03:11.970 --> 03:13.110 olduğunda, onlara erişmek 03:13.110 --> 03:13.950 daha kolay, daha hızlıdır 03:13.950 --> 03:16.350 ve o anda onlarla çalışabilirsiniz. 03:16.350 --> 03:17.550 Ancak işiniz bittiğinde 03:17.550 --> 03:19.530 o dosyayı katlayıp dosya dolabına kaldırmalısınız 03:19.530 --> 03:21.090 ki bir hafta, iki hafta ya da bir 03:21.090 --> 03:22.950 yıl sonra ihtiyacınız olduğunda orada 03:22.950 --> 03:24.720 olsun ve böylece masaüstünüzde diğer 03:24.720 --> 03:26.820 dosyaları çıkarıp onlarla çalışabilmeniz 03:26.820 --> 03:29.400 için daha fazla yer açılsın. 03:29.400 --> 03:31.080 RAM tam olarak bunun için kullanılıyor, 03:31.080 --> 03:32.550 sürekli değişen ve gelişen 03:32.550 --> 03:34.830 bu geçici alan. 03:34.830 --> 03:37.950 Bu nedenle, yığın depolama aygıtlarımız çok yavaş olduğu için, 03:37.950 --> 03:40.440 genellikle RAM'e daha fazla şey koymak isteriz, 03:40.440 --> 03:41.970 ancak RAM sınırlıdır. 03:41.970 --> 03:43.380 Sabit diskinize bakacak 03:43.380 --> 03:45.120 olursak, 500 gigabayt, bir terabayt, 03:45.120 --> 03:48.870 hatta dört terabaytlık bir yığın depolama aygıtınız olabilir, 03:48.870 --> 03:50.640 ancak belleğinize baktığınızda 03:50.640 --> 03:54.600 sekiz gigabayt, 16 gigabayt ya da şanslıysanız 32 gigabaytlık bir 03:54.600 --> 03:57.180 alanınız olabilir. 03:57.180 --> 03:58.680 Bu, sabit diske kıyasla çok 03:58.680 --> 04:01.650 çok daha az RAM'e sahip olduğunuz anlamına gelir. 04:01.650 --> 04:03.330 Yani, belleğin yaptığı şey bir 04:03.330 --> 04:05.520 disk önbelleği görevi görmektir. 04:05.520 --> 04:07.890 Bu şekilde, dosyaları diskten belleğe alabilir, 04:07.890 --> 04:09.420 üzerlerinde çalışabilir ve işimiz 04:09.420 --> 04:10.440 bittiğinde yığın depolama 04:10.440 --> 04:12.960 aygıtına geri koyabiliriz. 04:12.960 --> 04:16.020 Bu sayede RAM, sabit diskteki son kullanılan ve sık kullanılan 04:16.020 --> 04:18.780 veri parçaları için daha hızlı bir geçici depolama 04:18.780 --> 04:19.980 alanı görevi görerek daha 04:19.980 --> 04:22.230 hızlı işlem yapmamızı sağlar. 04:22.230 --> 04:23.520 Bunun nedeni, RAM'in verileri 04:23.520 --> 04:25.800 gerçekten çok hızlı bir şekilde bulabilmesidir, 04:25.800 --> 04:26.760 oysa geleneksel bir 04:26.760 --> 04:27.990 sabit disk doğru parçayı 04:27.990 --> 04:29.340 bulana kadar diski döndürmek 04:29.340 --> 04:30.720 ve ardından verileri diskten 04:30.720 --> 04:32.280 çekmek zorundadır ve bu çok daha 04:32.280 --> 04:34.110 yavaştır. 04:34.110 --> 04:36.120 Buna mekanik bir sistem diyoruz, oysa RAM 04:36.120 --> 04:37.230 kullandığımızda, bu 04:37.230 --> 04:39.030 RAM'in herhangi bir parçasına neredeyse 04:39.030 --> 04:40.770 anlık bir hızla erişebilen elektronik 04:40.770 --> 04:43.050 bir sistem kullanıyoruz. 04:43.050 --> 04:44.880 Bunun nedeni RAM'in katı hal aygıtı 04:44.880 --> 04:46.260 olarak kabul edilmesi ve 04:46.260 --> 04:48.210 sabit disk, DVD, CD ve hatta Blu-ray 04:48.210 --> 04:49.860 disk gibi mekanik aygıtlarda 04:49.860 --> 04:50.760 olduğu gibi aşırı 04:50.760 --> 04:53.700 yükleme sürelerinin olmamasıdır. 04:53.700 --> 04:55.980 Bu, saniyenin milyarda biri olan nanosaniye cinsinden 04:55.980 --> 04:57.420 gerçekten hızlı çalışabileceğimiz 04:57.420 --> 04:59.490 anlamına gelirken, sabit diskiniz ve diğer 04:59.490 --> 05:01.590 manyetik ortamlar çok yavaş olarak kabul edilecek 05:01.590 --> 05:03.210 ve milisaniye olarak bilinen saniyenin 05:03.210 --> 05:06.990 binlercesi cinsinden çalışacaktır. 05:06.990 --> 05:09.120 Burada büyük bir hız farkı olduğunu görebilirsiniz, 05:09.120 --> 05:11.130 bu yüzden üzerinde çalışırken dosyalarımızı 05:11.130 --> 05:12.540 RAM'e koymak istiyoruz. 05:12.540 --> 05:13.620 Bir teknisyen olarak, 05:13.620 --> 05:14.490 bir sistemi yükseltirken 05:14.490 --> 05:16.380 yapacağınız en yaygın şeylerden birinin 05:16.380 --> 05:17.580 aslında RAM'i yükseltmek 05:17.580 --> 05:19.320 ve dört gigabayttan sekiz gigabayta 05:19.320 --> 05:21.863 veya sekiz gigabayttan 16 gigabayta veya 16 gigabayttan 05:21.863 --> 05:26.340 32 gigabayta çıkarmak olduğunu göreceksiniz. 05:26.340 --> 05:27.660 RAM miktarını artırarak sisteminizi 05:27.660 --> 05:29.700 ciddi şekilde hızlandırabilirsiniz, çünkü 05:29.700 --> 05:31.200 sabit diskten çok fazla veri okumak 05:31.200 --> 05:32.940 ve yazmak zorunda kalma engelini ortadan 05:32.940 --> 05:34.080 kaldırırsınız, daha fazla 05:34.080 --> 05:35.850 dosya açabilir ve herhangi bir zamanda 05:35.850 --> 05:38.550 daha fazla iş yapabilirsiniz. 05:38.550 --> 05:39.630 Pekala, RAM'in temellerini 05:39.630 --> 05:40.920 ve her şey için sabit diskimize 05:40.920 --> 05:43.020 güvenmek yerine neden bu sistem belleğini kullanmamız 05:43.020 --> 05:45.360 gerektiğini ele aldığımıza göre, adreslemesine bağlı 05:45.360 --> 05:49.680 olarak RAM ile ilgili sınırlamalar hakkında konuşmak önemlidir. 05:49.680 --> 05:50.850 Şimdi, işlemcinin RAM'e 05:50.850 --> 05:53.280 ulaşması ve bir şey alması gerektiğinde, bu 05:53.280 --> 05:55.860 belleğin adreslenmesi olarak bilinir. 05:55.860 --> 05:57.750 Bunun nedeni, RAM'in içinde ve sahip olduğu 05:57.750 --> 05:59.490 depolama alanının her birinin farklı 05:59.490 --> 06:01.650 bir benzersiz adrese sahip olması ve söz konusu 06:01.650 --> 06:03.750 RAM parçasında depolanan veri parçasına bu 06:03.750 --> 06:06.180 şekilde referans vermemizdir. 06:06.180 --> 06:07.410 Şimdi, işlemci ya da CPU 06:07.410 --> 06:09.210 ile bellek arasında bellek denetleyicisi 06:09.210 --> 06:14.070 olarak bilinen bir şey var ve bellek denetleyicisi ile işlemci arasında bir veri yolu 06:14.070 --> 06:15.420 var. 06:15.420 --> 06:17.160 Şimdi, bir veri yolu basitçe veri aktarımı 06:17.160 --> 06:18.330 için bir yoldur. 06:18.330 --> 06:19.440 Ve bu bellek denetleyicisi 06:19.440 --> 06:21.060 neredeyse bir trafik polisi gibidir, 06:21.060 --> 06:23.790 trafiği yönlendirir ve CPU ile işlemciye belleğin farklı 06:23.790 --> 06:26.550 bölümlerine nasıl erişeceklerini söyler. 06:26.550 --> 06:27.630 Otobüse baktığınızda, aslında 06:27.630 --> 06:29.490 otobüsün iki bölümü olduğunu görürsünüz. 06:29.490 --> 06:31.200 Veriler için kullanılan ve bilgi 06:31.200 --> 06:33.300 gönderip almamızı sağlayan bir yol var 06:33.300 --> 06:35.220 ve bir de verilerin bellekte nerede 06:35.220 --> 06:37.170 olduğunu belirlememize yardımcı 06:37.170 --> 06:38.970 olan bir adres yolu var. 06:38.970 --> 06:41.310 Dolayısıyla, veri yolunun genişliğine veya 06:41.310 --> 06:42.630 veri yoluna baktığınızda, 06:42.630 --> 06:44.370 bu, her bir saat döngüsünde ne kadar 06:44.370 --> 06:47.340 bilgi aktarılabileceğini belirleyecektir. 06:47.340 --> 06:49.890 Şimdi, eğer tek kanallı bellek denetleyicileri kullanıyorsanız, 06:49.890 --> 06:53.250 veri yolunuz genellikle 64 bit genişliğinde olacaktır ve bu çoğu 06:53.250 --> 06:55.950 modern bilgisayarda böyledir. 06:55.950 --> 06:56.783 Şimdi, buna ek 06:56.783 --> 06:58.650 olarak, adres veriyoluna baktığımızda, 06:58.650 --> 07:00.720 bununla ilişkili bir genişlik de 07:00.720 --> 07:04.140 vardır ve bu 32 bit veya 64 bit olabilir. 07:04.140 --> 07:06.570 Bu, CPU'nun kaç konumu takip edebileceği 07:06.570 --> 07:07.770 ve doğru adresleme yaparak 07:07.770 --> 07:09.240 verilere erişebileceği 07:09.240 --> 07:11.010 ile belirlenir. 07:11.010 --> 07:13.290 Şimdi, eğer 32-bit CPU ya da x86 tabanlı 07:13.290 --> 07:15.540 bir CPU kullanıyorsanız, bu bellek 07:15.540 --> 07:18.300 veri yolu üzerinden veriye erişmek için sadece 07:18.300 --> 07:21.210 32-bit adres kullanabilirsiniz. 07:21.210 --> 07:22.043 Şimdi, bu nedenle, 07:22.043 --> 07:24.900 adreslenebilecek yaklaşık 4 milyar öğeniz var, 07:24.900 --> 07:27.690 bu da dört gigabayt veri olarak bilinir, bunun 07:27.690 --> 07:30.690 nedeni, bu bilgiyi adresleyebilmek için iki ila 32. 07:30.690 --> 07:33.060 bitlere sahip olmanızdır. 07:33.060 --> 07:36.180 Öte yandan, 64 bitlik bir CPU kullanıyorsanız, 07:36.180 --> 07:39.210 64 olası adres konumunun ikisine sahip olursunuz, 07:39.210 --> 07:40.200 bu da kabaca 184 07:40.200 --> 07:44.340 kentilyon olası seçenek olarak hesaplanır. 07:44.340 --> 07:45.480 Şimdi, bellek açısından, 07:45.480 --> 07:48.450 buna 16 exabyte veri diyoruz ve bu, 64 bit işlemci kullanıyorsak 07:48.450 --> 07:50.610 çok fazla veriyi adresleyebileceğimiz 07:50.610 --> 07:53.160 anlamına geliyor. 07:53.160 --> 07:54.510 Bugünlerde sistemlerimizin 07:54.510 --> 07:56.820 çoğu 16 exabyte RAM kullanmayacak, çünkü 07:56.820 --> 07:58.740 bu çok pahalı olurdu ve çoğu anakartta 07:58.740 --> 08:00.960 bu kadar çok bellek takmak için yeterli 08:00.960 --> 08:05.100 alan yok, ancak bu bizim üst sınırımız. 08:05.100 --> 08:06.240 Asıl önemli olan, x86 08:06.240 --> 08:08.190 veya 32 bit işlemci kullanıyorsanız, 08:08.190 --> 08:09.870 en fazla dört gigabayt belleği 08:09.870 --> 08:11.160 adresleyebilmenizdir 08:11.160 --> 08:13.470 ve bu modern bilgisayarlar için büyük 08:13.470 --> 08:16.230 bir sınırlamadır, çünkü modern işletim sistemlerinin 08:16.230 --> 08:18.000 çoğu, yeterli şekilde çalışabilmek 08:18.000 --> 08:23.250 için en az dört gigabayt RAM'e ihtiyaç duyacaktır. 08:23.250 --> 08:24.083 Öte yandan, 64 bit 08:24.083 --> 08:25.710 işlemci veya x64 mimarisi kullanıyorsanız, 08:25.710 --> 08:27.930 bu aynı anda dört gigabayttan fazla RAM'e 08:27.930 --> 08:31.860 erişebileceğiniz anlamına gelir ve bu nedenle bunun 8, 16, 32 veya 64 gigabayt 08:31.860 --> 08:35.370 RAM'e sahip sistemlerde kullanıldığını görürsünüz, çünkü bu 08:35.370 --> 08:37.290 RAM'in tamamına erişebilirler ve 08:37.290 --> 08:41.460 bu da onlara çok daha iyi performans sağlar. 08:41.460 --> 08:42.540 Bu, çoğu modern bilgisayar 08:42.540 --> 08:44.700 ve uygulama için 32 bit işlemci yerine 08:44.700 --> 08:46.470 64 bit işlemci seçmek istemenizin 08:46.470 --> 08:49.233 bir başka nedenidir.