Öğretmen: Bu derste
bellek modülleri hakkında konuşacağız.
Şimdi, kullanacağınız bellek türü anakart
ve form faktörü tarafından belirlenecektir.
Burada en iyi uygulama, yeni modülleri satın almadan
önce satın alacağınız belleğin uygun türü, boyutu
ve hızı için anakartınızın
kılavuzunu kontrol etmektir.
Bazı anakartlar bellek modüllerinin
boyutlarını karıştırmanıza izin verirken,
diğerleri tüm modüllerin tam olarak aynı
boyutta olmasını gerektirebilir.
Şimdi, burada boyuttan bahsederken,
dört gigabaytlık modüller
veya sekiz gigabaytlık modüller veya 16 gigabaytlık modüller gibi
kapasiteden bahsediyorum.
Örneğin bazı anakartlar birinci yuvaya sekiz
gigabaytlık bir modül ve ikinci yuvaya dört gigabaytlık
bir modül yerleştirerek toplam 12 gigabayt
RAM elde etmenizi sağlayabilir.
Bazıları ise buna izin vermez
çünkü boyut uyuşmazlığı vardır.
Ve bunun yerine size sekiz vermek için iki
dört veya 16 vermek için iki sekiz koymanız gerekir.
Ve bu sistemde 12 gigabayta ulaşmanın
hiçbir yolu yoktur çünkü
piyasada altı gigabaytlık bellek modülleri
mevcut değildir.
Çoğu modern anakartta, herhangi bir yuvaya
herhangi bir boyutta modül yerleştirebileceğiniz ve bunları
karıştırıp eşleştirebileceğiniz tekli bankalar olarak bilinen şeyi
kullanabilirsiniz.
Ancak eski anakartlar, işleri çiftler halinde
yapmanızı gerektiriyordu ve bu, iki kişilik bir banka veya eşleştirilmiş
bir banka olurdu.
Şimdi, anakartınızın form faktörüne baktığınızda, bu,
belirli bir sistemde ne kadar belleği destekleyebileceğinizi
belirleyecektir.
Bunun nedeni, anakartınızın form faktörüne
bağlı olarak yalnızca bir veya iki veya dört
veya sekiz bellek yuvasına sahip olabilmenizdir.
Daha büyük bir anakartınız varsa,
muhtemelen daha fazla bellek yuvasına sahiptir ve bu nedenle sisteminiz
tarafından desteklenen toplam daha yüksek miktarda belleğe sahip
olabilirsiniz.
Oysa daha küçük form faktörlü bir anakart kullanıyorsanız,
yalnızca bir veya iki yuvanız olabilir ve bu da takabileceğiniz
toplam sistem belleği miktarını sınırlayacaktır.
Şimdi, bellek modülleri, az önce de belirttiğimiz gibi
anakart ve form faktörü tarafından
tanımlanacak olan türe göre değişecektir.
Bunlar, hangi bellek serisini
satın aldığınıza bağlı olarak bu modüllerde
sahip oldukları pin sayısını da tanımlayacaktır.
Örneğin, DIMM veya çift sıralı bellek
modülleri kullanıyorsanız, bunlar
240 pimli konektöre veya 184 pimli konektöre
veya hangisini satın aldığınıza bağlı olarak buna benzer başka
bir şeye sahip olabilir.
Modüllerdeki bellek yongalarının bir diğer sınıflandırması
da türüdür.
Geçmiş sistemlerde, üreticiye bağlı olarak farklı bellek
türleri kullanılıyordu, ancak
mevcut sistemlerin çoğunda
hepimiz aynı bellek türünü kullanıyoruz
ve hangi üreticiyi kullandığınız önemli değil.
Bunun yerine, DDR3, DDR4 veya
DDR5 gibi bir versiyona göre yapıyoruz.
Şimdi DDR, Çift Veri Hızı anlamına geliyor.
Çift Veri Hızı, çoğu sistemde kullanılacak
en yaygın bellek türüdür, ancak bazı
özel eski sistemlerde
bunun yerine Rambus Dinamik Rastgele
Erişimli Bellek
veya RDRAM gibi bir şeyin kullanıldığını
görebileceğiniz birkaç örnek vardır.
Şimdi bellek modüllerine baktığımızda
sahip olduğumuz bir başka sınıflandırma da hızlarına dayanmaktadır.
Eski belleklerde bu aslında
nanosaniye cinsinden sınıflandırılıyordu.
Örneğin, 60 nanosaniye.
Ancak zaman içinde DDR3, DDR4 ve DDR5'e geçtiğimizde, bu nanosaniyeler
o kadar hızlıydı ki neredeyse tüm bellekler
aynı hızdaymış gibi görünüyordu çünkü hepsi bir
ila beş nanosaniye
aralığında çalışıyordu.
Bu yüzden bunu otobüs hızına göre hesaplamaya başladık.
Örneğin, PC133 belleğiniz varsa, bu 133
megahertz veri yolu hızında çalışır.
Artık modern belleklerin çoğu
verimle ölçülüyor.
Ancak zaman içinde veri yolu hızı da geçerli bir
hesaplama olmaktan çıktı çünkü
neredeyse tüm sistemler aynı veri
yolu hızında çalışıyordu
ve bunun yerine belleği verim olarak ölçmeye başladık.
Şimdi verim, veri yolu hızına ve veri yolunun
genişliğine bağlı olarak hesaplanır.
Örneğin, PC2-6400 olarak bilinen eski bir
DDR2 kullansaydım, bu bana bunun 800 megahertz
veri yolu hızı sunduğunu
ve 6'lık bir iş hacmine sahip olduğunu
söyler. Saniyede 4 gigabayt bant genişliği.
6'yı görebiliriz. Saniyede 4 gigabayt bant
genişliği çünkü PC2'den sonra 6400 rakamını görüyoruz
ve PC2 bana bunun kullandığım bir DDR2 modülü olduğunu söylüyor.
Pekala, bellek modüllerinin
bazı temellerini ele aldığımıza göre,
şimdi bellek modüllerine ve zaman içinde
DDR3, DDR4 ve DDR5'ten oluşan
mevcut sistemlerimize nasıl ilerlediklerine bir göz atalım.
İlk olarak, Dinamik RAM anlamına gelen DRAM'imiz vardı.
DRAM en eski bellek türlerinden biridir
ve kaybolmadığından emin olmak
için içindeki içeriğin sık sık yenilenmesi gerekir.
DRAM, her bir veri veya program kodu
bitini bir kapasitör ve bir transistörden
oluşan bir depolama hücresinde depolar ve tipik olarak
farklı depolama hücrelerinin dikdörtgen bir konfigürasyonunda
düzenlenir.
Bir DRAM depolama hücresi dinamiktir ve kapasitörden
sızan yükü telafi etmek için her birkaç
milisaniyede bir yenilenmesi veya yeni elektrik yükü verilmesi
gerektiği anlamına gelir.
Aksi takdirde bu DRAM'de depolanan veriler kaybolacaktır.
Bunu geliştirmek için
SRAM ya da Statik RAM olarak bilinen sisteme geçtik.
Şimdi SRAM bu sürekli yenileme sorununu çözdü,
ancak üretimi gerçekten pahalıydı.
Bu nedenle SRAM sadece L1, L2 ve L3 CPU önbellekleri,
sabit disk tamponları ve LCD ekran tamponları gibi
çok yüksek hızlı ihtiyaçlarda kullanıldı.
Bugün hala bu önbelleklerde Statik RAM kullanıldığını göreceksiniz.
Ve yine, çok pahalı olduğu için,
her bir işlemcimizin içinde
bundan çok az miktarda var.
Sırada SDRAM var.
Şimdi SDRAM, Senkron DRAM anlamına geliyor.
Bu, anakartın veri yolu ile
aynı hızda çalışan ilk bellek modülüydü.
İlk yongalar, DIMM olarak bilinen 168 pinli çift sıralı bellek modülleriydi
ve hızları megahertz olarak derecelendirilmişti.
Bunlar için yaygın adlandırma
kuralları, 66 megahertz veri yolu
kullandığı anlamına gelen PC66 veya 133
megahertz veri yolu kullandığı anlamına gelen PC133 veya 266
megahertz veri yolu kullandığı anlamına gelen PC266 gibi şeylerdi.
Şimdi, SDRAM anakartın veri yolu ile
aynı hızda çalışırken,
CPU'nun kendisi anakartın veri yolundan çok çok daha
hızlı çalışıyor.
Bu boşluğu doldurmaya yardımcı
olmak için DDR SDRAM adı verilen yeni
bir bellek modülü türü yaratıldı.
Bu da Double Data Rate Synchronous Dynamic
Random-Access Memory'nin kısaltmasıdır.
Artık bu bellek türü saat döngüsü başına
iki kez veri aktarabilir ve böylece
geleneksel SDRAM modülüne göre aktarım hızını
temelde iki katına çıkarır.
Bu modüller veriyoluna bağlanabilmek için 184 pin
ile birlikte geliyordu ve
saniyede megabayt olarak derecelendirilmişlerdi.
Bunun iyi bir örneği de PC-1600 gibi saniyede 1.600
megabayt ya da 1 megabayt hız sağlayan
bir üründür. Saniyede 6 gigabit verim.
Elimizdeki bir sonraki tür DDR2 SDRAM olarak biliniyordu
ve bu Çift Veri Hızı SDRAM sürüm ikidir.
Bu, daha yüksek bir gecikme süresine
sahiptir, ancak harici veri yoluna daha hızlı erişim sağlar
ve bu da size genel olarak daha iyi hızlar sağlar.
Bu çipler, modüllerini yuvaya bağlamak için 240
pimli bir konektöre sahipti ve orijinal
DDR gibi saniyede megabit olarak derecelendirilmişlerdi,
ancak daha yüksek hızlarda.
Bunların yazıldığını
gördüğünüzde, PC2- ve PC2-4200 gibi bir sayı olarak yazılır,
bu da saniyede 4.200 megabayt verim veya 4 anlamına
gelir. Saniyede 2 gigabayt verim.
Bundan sonra, DDR3'ü tanıtıyoruz.
ve DDR3, Çift Veri Hızı 3 SDRAM anlamına gelir.
Şimdi DDR3, DDR2'den daha düşük voltajda
ve daha yüksek hızda çalışıyor çünkü bu iyileştirmelere
sahip daha yeni bir nesil.
Ancak yine de, buradaki gecikme süresi
önceki DDR2 modüllerine göre artmıştır.
Ancak yine de, genel olarak daha yüksek bir hıza sahip
olduğu için, gecikme bizim için o kadar da büyük bir sorun değil.
Bu modüller de tıpkı DDR2'de olduğu gibi 240 pimli bir
konektöre sahiptir, ancak bu
modüllerin her biri anahtarlıdır.
Bununla kastettiğim
şey, aslında bu bellek modüllerinin
altındaki pim setinin altında
küçük bir çentik olmasıdır.
Şimdi DDR2 ve DDR3 ile bu çentik farklı bir yerde.
Yani bir DDR2 modülünü alıp bir DDR3
yuvasına koyamazsınız ve bir
DDR3 modülünü alıp bir DDR2
yuvasına koyamazsınız.
Bu anahtarlama nedeniyle bu şekilde
çapraz uyumlu değildirler.
Şimdi bunu yazmanın yaygın yolu PC3- ve bir sayıdır.
Yani PC3-10600 görüyorsanız, bu saniyede 10.600
megabayt
veya 10 iş hacmine sahip olduğumuz anlamına
gelir. Bu DDR3 modülünü kullanarak
saniyede 6 gigabayt iş hacmi.
DDR3 söz konusu olduğunda,
normalde 6 veri aktarım hızı
ya da verimi görürsünüz. Saniyede 4 ila 17 gigabayt ve DDR3
kullanıldığında bellek modülü
başına maksimum sekiz gigabayt modül boyutu.
Şimdi bunun bir ilerlemesi olarak DDR4 ve DDR5'e geliyoruz.
DDR4, Çift Veri Hızı sürüm dört ve DDR5
ise Çift Veri Hızı sürüm beştir.
DDR4'ün hızı 12 olacak. 8'den 25'e
kadar. Saniyede 6 gigabayt iş hacmi
ve modül başına maksimum 32 gigabayt modül boyutu.
DDR5 ise 38'lik bir iş hacmine sahiptir. 4 ila
51. Saniyede 2 gigabayt
ve maksimum 128 gigabayt modül boyutu.
Şimdi size birçok farklı sayı verdiğimi biliyorum ve muhtemelen
merak ediyorsunuzdur, tüm bu
farklı hızları ezberlemek zorunda mıyım?
Ve cevabım hayır.
Sınavda size DDR3, DDR4 ya da
DDR5'in verim açısından ne kadar hızlı olduğu sorulmayacaktır.
Ancak bir test sorusunda
PC4-16000 olarak yazılmış bir şey görürseniz,
bunun saniyede 16.000 megabayt
veya saniyede 16 gigabayt anlamına geldiğini
ve bir DDR4 modülü olduğunu bilmeniz gerekir.
Bunun bir başka örneği de PC5-42000 olabilir.
Bu da size bunun saniyede 42.000 megabayt
ya da saniyede 42 gigabayt hızında çalışan bir
DDR5 modülü olduğunu gösterir.
Bellek modülleri söz konusu
olduğunda, anakartınıza hız ve anahtarlama açısından
uygun olan bellek modülünü satın
almanız gerektiğini unutmayın.
Bir DDR3'ü bir DDR5 yuvasına yerleştiremezsiniz ya da tam tersi.
Her biri farklı şekilde anahtarlanmıştır,
bu nedenle diğerinin yuvasına uymazlar.
Akılda tutulması gereken
bir diğer husus da, farklı hıza sahip aynı tipteki modülleri
karıştırıp eşleştirmenizin mümkün olduğudur.
Örneğin, iki DDR5 modülüm varsa,
biri 38'de. Saniyede 4 gigabayt
ve bir tane de 51. Saniyede 2 gigabayt ve ikisini
de bu anakarta yerleştirdim.
Evet, bu anakart DDR5'i
desteklediği ve yuva aynı olduğu için
ikisi de uyacaktır, ancak farklı
hızlarda aktarım yaptıkları için anakart
her iki modülle de daha yavaş
hızda iletişim kuracaktır.
Yani daha hızlı bir modül için daha fazla para ödüyorsunuz,
ancak bu hız artışını elde edemiyorsunuz
çünkü kendini daha yavaş modüle indirip
bu hıza uymak zorunda kalıyor.
Bu nedenle, birden fazla modül kullanacaksanız modülleri çift olarak satın
almak her zaman iyi bir fikirdir.
Yani belirli bir sistemde
aynı markayı, aynı hızı ve aynı verimi kullanıyorsunuz.
Şimdi, modüller söz konusu olduğunda
konuşmamız gereken son şey modüllerin boyutudur.
Bir DDR3, DDR4 veya DDR5 modülüne bakarsanız, aslında oldukça uzundurlar,
bileğinizden parmak
uçlarınıza kadar yaklaşık elinizin
boyutundadırlar.
Ancak dizüstü bilgisayar veya hepsi bir arada
ünite gibi bir şey kullanıyorsanız,
bu büyük modülü bu sistemlere sığdıramazsınız.
Böylece SODIMM olarak bilinen bir şey ortaya çıktı.
SODIMM, Small Outline Dual In-line Memory Module (Küçük
Anahatlı Çift Sıralı Bellek Modülü) anlamına gelir.
Şimdi, SODIMM modülleri hala DDR3,
DDR4 veya DDR5 olarak sınıflandırılacaktır.
Tek fark, isimlerinin önüne SODIMM
terimini de ekleyecek olmanızdır.
Yani SODIMM PC4-16000 gibi bir şeyiniz olabilir.
Bu da bana bunun saniyede 16.000 megabayt veya saniyede
16 gigabayt verimle çalışan bir DDR4 SODIMM
modülü olduğunu söylüyor.
Şimdi, bir SODIMM modülünü bir anakarta takmak söz
konusu olduğunda, bunu yuvaya 45 derecelik
bir açıyla yerleştirerek yapacaksınız ve ardından anakarta
doğru düz bir şekilde aşağı iteceksiniz ve tutma klipsleri
kullanılarak yerine kilitlenecektir.
Standart bir DDR3, DDR4 veya DDR5
masaüstü modülü kullanırken, modülü anakarta 90
derecelik bir açıyla üstten
düz bir şekilde yerleştirecek
ve tık sesi gelene kadar yerine itecek
ve ardından yerinde tutmak için tutucu
pimleri kullanacaksınız.
Bir teknisyen olarak, bir sistemin performansını
artırmak için yapabileceğiniz
en kolay şeylerden biri, sistemi
sekizden 16'ya, 16'dan 32'ye veya 32'den 64 gigabayta RAM'e çıkararak
ek bellek takmaktır ve bu, sisteminizin performansını büyük ölçüde artırabilir.